【尊厳Well-Kaigo｜多言語ブログ】〈国際展開・学術報告〉尊厳介護論文採択｜Notice of Acceptance: Dignified Care Research Paper

尊厳介護による身体拘束ゼロの実践と介護経営改革

〈国際展開・学術報告〉

「中国・厦門で開催された中国老年学和老年医学学会2025年年会にて、
日本の尊厳介護と身体拘束ゼロの実践事例が国際的に紹介されました――」

🏥 論文タイトル
尊厳介護による身体拘束ゼロの実践と介護経営改革
― 日本の制度経験をもとに、中国への段階的導入提案 ―
（筆者：小川利久／一般社団法人日本ウエルエージング協会）

🧭 要旨：日本の「尊厳介護」の実践知を中国へ
本論文は、介護の質的改善と経営改革を同時に実現する手段として「尊厳照护（尊厳介護）」と「身体拘束ゼロ（零身体约束）」を柱にした日本の実践経験を紹介し、制度や文化が異なる中国において、段階的に応用するための提言を行うものです。

単なる理念ではなく、制度・人材育成・運営・評価指標の四位一体モデルとして、日本で培われた仕組みの全体像を提示しています。

📚 内容構成とポイント要約
第1章：序論
認知症高齢者のBPSDへの対応で、身体拘束は世界的に課題。
日本では2000年以降、「拘束しない方が人手不足を解消できる」という逆説が実証された。
尊厳介護は、高齢者のQOLと職員の働きがいを両立させる照護文化。
第2章：日本の制度改革
厚労省による「身体拘束ゼロ方針」の全国展開（2001年～）。
拘束を行う場合は「緊急性・非代替性・一時性」の3条件を厳格に設定。
研修義務化、加算・減算制度、LIFE（科学的介護情報システム）との連動により、拘束率は20年間で25％→5％以下へ。
第3章：現場事例とBPSD対応の実践
拘束を行わないケアによって、徘徊・暴言・転倒リスクが大幅に減少。
職員の精神的ストレスと時間的負担が軽減。
離職率の低下とともに「やりがい」が定着。
第4章：組織運営と人材育成
拘束ゼロの施設文化を根づかせるには「理念の共有」「現場の対話」「管理職の姿勢」が不可欠。
日本では、非言語的ケア技術（語想法・表情・視線）や共感トレーニングを制度化。
中国ではまず小規模ユニット単位からの導入が現実的。
第5章：経営効果の実証とシミュレーション
拘束ゼロ導入による稼働率アップ・苦情減・職員定着により、利益率3倍、黒字転換の事例多数。
経営効率：人件費率 72％→65％へ改善、ナースコール対応数減少により巡回効率も向上。
地域ケア・在宅サービスとの連携により、事業展開の可能性も拡大。
第6章：段階的導入提案（中国向け）
5段階導入ステップ：

「拘束＝問題」の認識を職員・家族で共有
小規模ユニットで実践スタート
組織理念として明文化＋職員評価と連動
地域・医療機関との連携で信頼構築
制度・評価指標・インセンティブ設計で持続可能性を担保
🌏 翻訳可能な介護文化としての価値
本論文の最大の特徴は、「文化は翻訳できる」という前提に立ち、
制度や言語が異なる環境においても、“人の尊厳を守る”という普遍的な価値が
制度改革・現場実践・人材育成を通じて確立できると論じている点です。

【Dignity Well-Kaigo｜Multilingual Blog】Notice of Acceptance: Dignified Care Research Paper
Practices of Dignified Care for Zero Physical Restraint and Reforms in Elder Care Management

〈International Expansion・Academic Report〉

At the 2025 Annual Academic Conference of the Chinese Society of Gerontology and Geriatrics held in Xiamen, China,
Japan’s case study on “Dignified Care” and “Zero Physical Restraint” was introduced on an international stage.

🏥 Paper Title
Practices of Dignified Care for Zero Physical Restraint and Reforms in Elder Care Management
— A Step-by-Step Proposal for Adoption in China Based on Japan’s Institutional Experience —
(Author: Rikyu Ogawa / Japan Well-Aging Association)

🧭 Summary: Bringing Japan’s Practical Knowledge of “Dignified Care” to China
This paper introduces Japan’s hands-on experience in implementing “Dignified Care (尊严照护)” and “Zero Physical Restraint (零身体约束)” as an integrated strategy to simultaneously improve the quality of care and organizational management in eldercare facilities.
More than just a philosophy, it presents a four-pillar implementation model: policy reform, human resource development, institutional operation, and evaluation systems.

📚 Structure and Key Points
Chapter 1: Introduction
Managing BPSD (Behavioral and Psychological Symptoms of Dementia) without restraints remains a global challenge.
Since 2000, Japan has proven a counterintuitive truth: eliminating restraints helps solve staff shortages.
Dignified care fosters both quality of life (QOL) for elders and fulfillment among care workers.
Chapter 2: Japan’s Policy Reforms
National “Zero Restraint” policy launched by the Ministry of Health in 2001.
Strict criteria for use: urgency, irreplaceability, temporariness.
Implementation supported by mandatory training, financial incentives, and integration with the “LIFE” data system.
Result: Restraint rates dropped from 25% to under 5% over 20 years.
Chapter 3: On-Site Case Studies and BPSD Practices
Non-restraint approaches led to significant reductions in wandering, aggression, and falls.
Decreased staff stress and workload; improved retention and morale.
Residents exhibited increased calmness and emotional stability.
Chapter 4: Organizational Management and Human Resource Development
Key to sustainability: shared philosophy, open communication, leadership example.
Japan formalized training in non-verbal care techniques and empathy methods.
For China, initial implementation via small-scale “pilot units” is recommended.
Chapter 5: Demonstrated Management Effects & Simulation
Many facilities saw a threefold increase in profit margin after eliminating restraints.

Key indicators improved:

Occupancy rate: 85% → 98%
Labor cost ratio: 72% → 65%
Complaints decreased, and application numbers increased 3x.
Integration with local healthcare and home care systems expands potential reach.

Chapter 6: Step-by-Step Model for China
Five Steps Toward Implementation:

Awareness training for staff and families that “restraint = a problem.”
Pilot application in small-scale units
Embed in organizational mission and link to staff evaluations
Build trust through collaboration with hospitals and communities
Institutionalize sustainability via policy, indicators, and incentives
🌏 The Value of Care Culture as “Translatable”
A key thesis of the paper is that culture can be translated.
Even across different languages, systems, and environments, the universal value of human dignity can be realized through concrete systems for care practice, institutional leadership, and staff development.

【尊严Well-Kaigo｜多语言博客】尊严照护论文被录用通知
以尊严照护实现身体约束为零的实践与照护机构经营改革

〈国际交流・学术发布〉

在2025年于中国厦门举行的“中国老年学和老年医学学会学术年会”上，
日本的“尊严照护”与“零身体约束”的实践案例首次以国际形式发布并受到高度关注。

🏥 论文标题
以尊严照护实现身体约束为零的实践与照护机构经营改革
——基于日本制度经验对中国的阶段性引进建议——
（作者：小川利久／日本一般社团法人·日本健康老龄化协会）

🧭 要旨：将日本“尊严照护”的实务知识引入中国
本论文介绍了日本如何通过实施“尊严照护（尊严照护）”与“零身体约束（零身体约束）”这一双重策略，
实现了照护质量的提升与机构经营的改革双赢模式。

不同于单纯的理念宣言，文章提出的是一个“四位一体”的实操模型：
政策制度、人材培养、组织运营、评估体系，
构成了系统性推进“尊严照护”的支柱。

📚 内容结构与要点摘录
第1章：绪论
面对认知症高龄者的BPSD症状，世界各国普遍存在使用身体约束的难题；
日本自2000年起实践表明：“不约束”反而可缓解人力不足；
尊严照护追求QOL提升与照护人员工作幸福感的双重实现。
第2章：制度改革
2001年起，厚生劳动省全国推广“零身体约束指导方针”；
设立实施条件“三原则”：紧急性、不可替代性、短时间；
配套加算制度、LIFE科学数据系统联动，实现数据驱动改革；
日本全国平均身体约束率由25%降至5%以下。
第3章：现场案例与BPSD对策
不使用身体约束可明显减少徘徊、暴言、跌倒等风险；
减轻职工压力、节省时间，员工离职率下降；
增强“照护的意义感”和团队凝聚力。
第4章：组织文化与人材培养
推动组织文化转型，需要“理念共有+管理层带头+团队沟通”；
制定非语言照护技巧、共感力训练等标准化课程；
对中国而言，小单元试点导入更具可行性。
第5章：经营成效的实证与模拟
实现“零身体约束”后：

稼动率提升至98%、投诉减少、介绍人数增加3倍；
人工成本占比由72%降至65%、护理人员配置更高效；
多数机构利润率提升3倍，实现由亏转盈。
第6章：中国向的阶段引进提案
推荐分为5个步骤实施：

让照护人员与家属形成“约束＝问题”的共识；
从小单元进行先行试点；
将“零身体约束”明文化为机构理念并纳入评价机制；
与社区医疗体系构建信赖网络；
设立可持续发展的制度保障与奖励机制。
🌏 可翻译的照护文化：超越制度的共同价值
本论文的最大主张是：“文化是可以被翻译的”。

即使存在制度差异或语言障碍，
“尊重人的尊严”这一核心价值，
可以通过制度设计、组织实践与人材共育，
在不同国家落地生根，成为共享的照护文化基础。

【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo｜บล็อกหลายภาษา】ประกาศการรับรองบทความวิชาการด้านการดูแลที่มีศักดิ์ศรี
แนวปฏิบัติในการยกเลิกการจำกัดทางกายภาพด้วยการดูแลที่มีศักดิ์ศรี และการปฏิรูปการบริหารจัดการในสถานดูแลผู้สูงอายุ

〈เวทีนานาชาติ・รายงานทางวิชาการ〉

ในงานประชุมวิชาการประจำปี 2025 ของสมาคมเวชศาสตร์ผู้สูงอายุและเวชศาสตร์ฟื้นฟูแห่งประเทศจีน ซึ่งจัดขึ้นที่เมืองเซียะเหมิน ประเทศจีน
ประสบการณ์จริงของญี่ปุ่นเกี่ยวกับ “การดูแลที่มีศักดิ์ศรี” และ “การไม่ใช้การจำกัดทางกายภาพ” ได้รับการนำเสนอในเวทีระดับนานาชาติ

🏥 หัวข้อบทความวิชาการ
แนวปฏิบัติในการยกเลิกการจำกัดทางกายภาพด้วยการดูแลที่มีศักดิ์ศรี
และการปฏิรูปการบริหารจัดการในสถานดูแลผู้สูงอายุ
— ข้อเสนอแนะเชิงขั้นตอนเพื่อประยุกต์ใช้ในประเทศจีน โดยอิงจากประสบการณ์ของประเทศญี่ปุ่น —
(ผู้เขียน: โอกาวะ ริคิว / สมาคมการสูงวัยอย่างมีคุณภาพแห่งประเทศญี่ปุ่น)

🧭 สาระสำคัญ: ถ่ายทอดองค์ความรู้การดูแลที่มีศักดิ์ศรีของญี่ปุ่นสู่ประเทศจีน
บทความนี้เสนอแนวปฏิบัติของญี่ปุ่นที่ประสบผลสำเร็จ ในการใช้ “การดูแลที่มีศักดิ์ศรี (Well-Kaigo)”
และ “การไม่ใช้การจำกัดทางกายภาพ” เพื่อยกระดับคุณภาพการดูแลผู้สูงอายุ พร้อมกับปรับปรุงประสิทธิภาพขององค์กรอย่างเป็นรูปธรรม
โดยมีระบบสนับสนุน 4 ด้าน ได้แก่
นโยบาย・การพัฒนาบุคลากร・การบริหารจัดการ・ระบบประเมินผล

📚 โครงสร้างและสรุปเนื้อหาหลัก
บทที่ 1: บทนำ
การดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อม โดยเฉพาะ BPSD มักใช้การจำกัดทางกายภาพ
ญี่ปุ่นแสดงให้เห็นว่า “ไม่ใช้การจำกัดทางกายภาพ” ช่วยแก้ปัญหาขาดแคลนบุคลากรได้จริง
การดูแลที่มีศักดิ์ศรีเน้นทั้งคุณภาพชีวิต (QOL) และความพึงพอใจของผู้ดูแล
บทที่ 2: การปฏิรูปเชิงนโยบายในญี่ปุ่น
ปี 2001 กระทรวงสาธารณสุขญี่ปุ่นประกาศแนวทาง “ไม่ใช้การจำกัดทางกายภาพ” ทั่วประเทศ
หากจำเป็นต้องใช้ ต้องมี 3 เงื่อนไข: เร่งด่วน, ไม่มีทางเลือกอื่น, ชั่วคราว
ควบคู่กับการอบรม, ระบบจูงใจทางการเงิน, และระบบข้อมูล LIFE
อัตราการจำกัดทางกายภาพลดจาก 25% เหลือไม่ถึง 5% ใน 20 ปี
บทที่ 3: กรณีศึกษาในภาคสนาม
การยกเลิกการจำกัดทางกายภาพช่วยลดการเดินวน, ความรุนแรง, การล้ม
ภาระทางใจและเวลาของเจ้าหน้าที่ลดลง ช่วยลดอัตราการลาออก
ทีมงานมีขวัญกำลังใจเพิ่มขึ้น และรู้สึกมีคุณค่าในงาน
บทที่ 4: การบริหารจัดการองค์กรและการพัฒนาบุคลากร
จำเป็นต้องสร้าง “วัฒนธรรมองค์กร” ที่ไม่พึ่งการจำกัด
ญี่ปุ่นใช้การฝึกฝนทักษะไม่ใช้คำพูด (non-verbal) เช่น การสบตา, รอยยิ้ม
สำหรับประเทศจีน เริ่มต้นจากยูนิตขนาดเล็กเพื่อทดสอบแนวปฏิบัตินี้
บทที่ 5: ผลลัพธ์ทางการบริหารและการจำลองผล
อัตราการเข้าพักเพิ่มขึ้น กำไรเพิ่มขึ้น 3 เท่า ข้อร้องเรียนลดลง
อัตราค่าแรงต่อรายรับดีขึ้นจาก 72% → 65%
ระบบเวียนตรวจและการตอบสนองรวดเร็วขึ้นจากการลดเหตุฉุกเฉิน
บทที่ 6: ข้อเสนอเชิงขั้นตอนสำหรับการนำไปใช้ในจีน
5 ขั้นตอนนำร่อง:

สร้างความตระหนักในหมู่เจ้าหน้าที่และครอบครัวว่า “การจำกัด = ปัญหา”
เริ่มต้นจากยูนิตขนาดเล็ก (Pilot Unit)
ฝังไว้ในวิสัยทัศน์องค์กร + เชื่อมโยงกับระบบประเมินพนักงาน
สร้างความร่วมมือกับชุมชนและโรงพยาบาล
วางระบบสนับสนุนในเชิงนโยบายและงบประมาณ
🌏 วัฒนธรรมการดูแลที่สามารถถ่ายทอดข้ามประเทศ
บทความนี้ยืนยันว่า วัฒนธรรมสามารถแปลได้
แม้ระบบหรือลักษณะทางภาษาจะแตกต่างกัน
แต่ “การปกป้องศักดิ์ศรีของมนุษย์” เป็นค่านิยมร่วมสากลที่
สามารถสื่อสารผ่านนโยบาย, การจัดการ และการฝึกอบรม