【尊厳Well-Kaigo】太陽がしている“自然の介護”｜太阳所进行的“自然照护”｜The Sun’s “Natural Caregiving”

---

【尊严Well-Kaigo｜Podcast】太阳所进行的“自然照护”

■ 隅田川清晨与“自然照护”的觉醒
大家早上好，我是利久。
今天依然一边沿着隅田川散步，一边为您送上《Well-Aging Hour》清晨步行广播。东京上空晴朗明净，朝阳映照在建筑物上，摇曳着柔和的橙色光辉。那景象宛如山间所见的“曙红”，让人即使置身都市，也能深深体会自然的美。

当我在清晨中感受空气、沐浴阳光、让身体与自然同在时，心中便会浮现一个念头——“自然正在照护我们”。今天，我想与大家一起探讨这份“自然照护”。

■ 沐浴晨光时，脑与身体正在发生的变化

持续晨间步行，会让我们切身感受到血清素的作用。
血清素是通过节律运动与日光共同促进分泌的，它能够稳定情绪、产生动力，让整个生活的节奏逐渐走向平衡。

而在十数小时后，这些血清素会转化为掌管睡眠品质的褪黑素。
也就是说，清晨的行为决定了夜晚的睡眠质量。

“知识上的理解”与“身体的感受”完全不同。
正因为持续步行，我才能强烈体会这种变化，并希望将它应用在照护与生活之中。

■ 太阳给予我们的另一种照护——维生素D
太阳带来的不仅是光与温暖，
维生素D的生成也是自然赐予的重要恩惠。

维生素D是维持肌肉与骨骼健康不可或缺的营养，而它正是透过日光照射在体内生成的。
自古以来，太阳被视为神明一般的存在，也许正是因为人们本能地理解到太阳对生命的巨大支持。

我们其实一直都在被太阳支撑着、守护着生活。

■ 太阳并非补足“不能做的事”，而是唤醒“生存本能”
今天的主题是“太阳所进行的自然照护”。
太阳当然不会替我们进行排泄照护，也不会协助进食照护。
但太阳提供的是更根源、更深层的支持。

那就是——
唤醒人本来就拥有的“生存力量”。

在人生漫长岁月中，疲劳、环境与状况会让人逐渐失去一些能力。然而，当我们重新与自然连结，那些被压抑的力量往往会再次被点亮。

因此，我认为照护应从
“补足不能做的事”，
转向
“支援一个人活到最后的生命力”。

■ 将自然的恩惠活用于照护视角
当今的医疗与照护正在逐渐转向“支持生活”。
从这个视角来看，自然的力量——尤其是阳光与空气，是重新构筑生活的根本。

调节呼吸、调节生活节奏、调节睡眠品质，
这些都离不开太阳与空气的支持。

因此我会使用“自然照护”这一表达。
因为照护保险制度中的“自立支援”，仍无法完全涵盖人与自然之间那种根源性的生命力量。

■ 作为“从此刻迈向未来”据点的 WAC中央车站
为了让长期以来心中的想法得以成形，我建立了“Well-Aging Center 中央车站”。
这里汇集了我的思考、实践与学习，并整理为四个“车站月台”：

学习月台：获取知识
使用月台：介绍生活工具与基础设施
感受月台：以声音与影像刺激感性
连接月台：连接人与人、国家与文化
正如太阳存在于每个国家，照护的原点也包含普遍的“与自然相连”。
因此我希望与亚洲各国一同分享这个视角。

■ 深入认知症照护后，更能理解自然的角色
在制作认知症照护课程的过程中，我重新面对“学习人的本质”这一主题。

为什么会产生这样的行为？
为何会有那样的反应？
照护者为何会困惑？

越深入探究，越能理解——
人是自然的一部分，生命历程的积累会影响到人生最后的阶段。

只帮助“做不到的事”并不能让人真正活得完整。
即使能力逐渐减弱，
守护“选择”与“自由”的照护，才是维护尊严的照护。

而自然的恩惠——阳光、空气、呼吸，就是支撑尊严的重要基础。

■ “三九（39）系列”所示的生命力量
我正在整理的三个“三九（39）法”：

39呼吸法
39饮食法
39DSO法（从脑科学与幸福荷尔蒙的角度）
它们都是从科学角度整理自然对照护影响的方式。

呼吸调顺，心便稳固，思考才能展开。
饮食深深扎根于文化之中，不断塑造着身心。

饮食的讨论确实复杂，但也因此更需要花时间整理，再以更好的方式传递给大家。

■ 与AI携手，共同打造“从现在到未来”的照护
现在，我借助AI整理信息、编辑声音与文本，并将其转化为下一个学习内容。
正因为有AI，我心中描绘的“照护未来”终于更容易实现。

未来，我也希望继续在阳光中行走，
继续与AI对话，
继续与大家一同创造新的照护世界。

如有任何问题，欢迎随时透过本网站的“联系我们”留言。

【Dignity Well-Kaigo｜Podcast】 “The Natural Caregiving” Provided by the Sun

■ Awareness Born on a Morning Walk Along the Sumida River
Good morning, this is Rikyu.
Today again, as I walk along the Sumida River, I am sharing the “Well-Aging Hour” morning walking radio with you. The sky over Tokyo is clear, and the orange morning sunlight reflects gently on the buildings. The scene resembles a mountain “alpenglow,” allowing us to feel the beauty of nature even in an urban setting.

As I breathe in the morning air and walk while bathing in sunlight, a thought arises within me: “Nature is caregiving us.”
Today, I would like to explore this idea of “natural caregiving” together.

■ The Changes Happening Inside the Brain and Body Under Morning Sunlight
By continuing morning walks, we begin to feel the effects of serotonin within the body.
This hormone, stimulated by rhythmic movement and sunlight, stabilizes our emotions, enhances motivation, and sets the tone for a more balanced daily rhythm.

After about ten hours, serotonin transforms into melatonin, the hormone responsible for sleep quality.
In other words, how we spend the morning determines how well we sleep at night.

Understanding this as knowledge and feeling it through the body are completely different experiences.
Because I continue to walk, I strongly sense these changes and naturally want to apply them to life and caregiving.

■ Another Form of Caregiving from the Sun: Vitamin D
The sun offers us far more than light and warmth.
It also stimulates the production of Vitamin D—another essential gift of nature.

Vitamin D is indispensable for maintaining strong muscles and bones, and it is synthesized within the body through exposure to sunlight.
Long ago, people revered the sun as a divine presence. Perhaps they intuitively understood the essential role sunlight plays in sustaining life.

We are supported and protected by the sun far more than we realize.

■ The Sun Does Not Replace Daily Care—It Restores the Will to Live
Today’s theme is “the natural caregiving performed by the sun.”
Of course, the sun does not take someone to the toilet or assist with meals. But it offers something far more fundamental:

It restores the innate power to live.

Over a long life, accumulated fatigue and environmental influences reduce our abilities.
Yet, reconnecting with nature often reawakens strengths that have been dormant within us.

Thus, caregiving must shift from
“compensating for what cannot be done”
to
“supporting the power to live life to the end.”

■ Bringing the Blessings of Nature Into the Philosophy of Caregiving
Both medicine and caregiving are shifting toward a focus on “supporting daily life.”
From this perspective, natural forces—especially sunlight and air—serve as the foundation for rebuilding life.

Regulating breath, regulating daily rhythms, regulating sleep.
All of these are supported by sunlight and air.

This is why I use the expression “natural caregiving.”
Because the term “self-support” in the long-term care system cannot fully express the deeper, innate human capacities that arise from our connection with nature.

■ WAC Central Station: A Hub for “From Here, Into the Future”
To give shape to the ideas I had been struggling to express, I launched the “Well-Aging Center Central Station.”
This platform organizes my thoughts, practices, and learning into four “home platforms”:

Learn Home – A place to acquire knowledge
Use Home – Introducing tools and infrastructure for daily living
Feel Home – Stimulating sensitivity through audio and video
Connect Home – Connecting people, nations, and cultures
Just as the sun shines equally in every country, the essence of caregiving lies in a universal connection with nature.
Therefore, I hope to share this perspective in collaboration with countries across Asia.

■ What Dementia Care Has Taught Me About Nature’s Role
While developing dementia care courses, I revisited the idea of “learning about the person.”

Why does this behavior occur?
Why does this reaction arise?
Why do caregivers struggle?

The deeper we explore, the more we understand:
Human beings exist in continuity with nature, and the accumulation of life’s environment deeply influences the final chapters of one’s life.

Helping only with “what cannot be done” is not enough for a person to fully live.
Even when abilities decline,
care that protects choice and freedom is what preserves dignity.

Sunlight, air, and breath—the blessings of nature—are fundamental to supporting this dignity.

■ The Life Force Revealed Through the “3×3 (39) Well-Aging Methods”
The three “39 (Thank-You)” methods I am organizing include:

39 Breathing Method
39 Eating Method
39 DSO Method (based on neuroscience and happiness hormones)
These approaches organize, from a scientific perspective, how nature influences caregiving.

When breath stabilizes, the heart stabilizes, and the mind becomes clear.
Food, deeply rooted in culture, continuously shapes both body and spirit.

Discussions about diet are complex, but that is precisely why I wish to take time to整理 and deliver them carefully.

■ Creating “From Here, Into the Future” Together With AI
I am now using AI to organize information, edit audio and text, and connect these materials to the next stage of learning.
AI makes it possible to bring the future of caregiving I have envisioned much closer to reality.

I hope to continue walking with the sun, thinking with AI, and creating a new caregiving world together with all of you.

If you have any questions, please feel free to reach out via the “Contact Us” section of this website.

【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo ｜ พอดแคสต์】 “การดูแลตามธรรมชาติ” ที่ดวงอาทิตย์มอบให้

■ การตระหนักรู้ระหว่างเดินเช้าริมแม่น้ำสุมิดะ
สวัสดีตอนเช้าครับ ผมชื่อริคิว
วันนี้ผมยังคงเดินเลียบแม่น้ำสุมิดะพร้อมกับบันทึกรายการ “Well-Aging Hour” ให้ทุกท่านฟังเช่นเคย ท้องฟ้าโตเกียวสดใส แสงอาทิตย์ยามเช้าสีส้มสะท้อนบนตึกสูง ดูคล้ายแสงสีของภูเขาในยามรุ่งสาง ทำให้เรารู้สึกถึงความงามของธรรมชาติ แม้อยู่ใจกลางเมืองก็ตาม

เมื่อผมได้สัมผัสอากาศยามเช้า เดินไปพร้อมกับแสงอาทิตย์ที่โอบล้อมร่างกาย ผมเกิดความรู้สึกหนึ่งขึ้นมา
“ธรรมชาติกำลังดูแลเราอยู่”
วันนี้ผมอยากชวนทุกท่านสำรวจความหมายของ “การดูแลตามธรรมชาติ” ไปด้วยกัน

■ การเปลี่ยนแปลงในสมองและร่างกายเมื่อได้รับแสงแดดยามเช้า
เมื่อเราเดินตอนเช้าเป็นประจำ จะเริ่มรู้สึกได้ถึงการทำงานของเซโรโทนิน เซโรโทนินถูกกระตุ้นจากการเคลื่อนไหวแบบมีจังหวะและแสงแดด ช่วยทำให้อารมณ์คงที่ เพิ่มแรงบันดาลใจ และสร้างจังหวะชีวิตที่สมดุลขึ้น

หลังจากนั้นประมาณสิบกว่าชั่วโมง เซโรโทนินจะเปลี่ยนเป็นเมลาโทนิน ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อคุณภาพการนอนหลับ
นั่นหมายความว่า พฤติกรรมตอนเช้าจะเป็นตัวกำหนดคุณภาพการนอนในตอนกลางคืน

การ “รู้เป็นความรู้” และการ “รู้สึกผ่านร่างกาย” เป็นเรื่องต่างกันอย่างสิ้นเชิง
เพราะผมเดินสม่ำเสมอ จึงสัมผัสความเปลี่ยนแปลงนี้ได้อย่างชัดเจน และอยากนำไปประยุกต์ใช้ในการดูแลผู้สูงอายุ

■ ดวงอาทิตย์กับการดูแลอีกรูปแบบหนึ่ง: วิตามินดี
ดวงอาทิตย์ให้เรามากกว่าแสงและความอบอุ่น
เพราะมันยังช่วยให้ร่างกายสร้างวิตามินดี ซึ่งมีความสำคัญต่อการรักษาความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและกระดูก

ผู้คนในยุคโบราณเคารพดวงอาทิตย์เสมือนเทพเจ้า บางทีอาจเป็นเพราะพวกเขารู้โดยสัญชาตญาณว่าแสงแดดมีบทบาทสำคัญต่อการค้ำจุนชีวิตเพียงใด

เราได้รับการสนับสนุนและปกป้องจากดวงอาทิตย์มากกว่าที่คิด

■ ดวงอาทิตย์ไม่ได้ช่วยทำสิ่งที่ “ทำไม่ได้” แต่ช่วยฟื้นพลังในการ “มีชีวิต”
หัวข้อวันนี้คือ “การดูแลตามธรรมชาติที่ดวงอาทิตย์มอบให้”
แน่นอนว่า ดวงอาทิตย์ไม่ได้ช่วยพาใครเข้าห้องน้ำ หรือป้อนอาหาร แต่สิ่งที่ดวงอาทิตย์ให้เรานั้นลึกซึ้งกว่านั้นมาก

คือ
การปลุกพลังในการ “มีชีวิตอยู่” ที่มีอยู่ในตัวมนุษย์แต่เดิม

เมื่อผ่านช่วงชีวิตอันยาวนาน ความเหนื่อยล้าและสิ่งแวดล้อมอาจทำให้เราสูญเสียความสามารถบางอย่าง แต่เมื่อเชื่อมโยงกับธรรมชาติอีกครั้ง พลังที่หลับใหลก็สามารถตื่นขึ้นมาได้

ดังนั้น รูปแบบการดูแลควรค่อยๆ เปลี่ยนจาก
“การชดเชยสิ่งที่ทำไม่ได้”
ไปสู่
“การสนับสนุนให้บุคคลดำเนินชีวิตได้อย่างเต็มที่จนถึงวาระสุดท้าย”

■ การนำพลังของธรรมชาติมาใช้ในการดูแล
ปัจจุบัน การแพทย์และการดูแลผู้สูงอายุต่างมุ่งไปสู่เป้าหมายเดียวกันคือ “การสนับสนุนชีวิตประจำวัน”
ในมุมนี้ พลังของธรรมชาติ—โดยเฉพาะแสงแดดและอากาศ—เป็นรากฐานสำคัญของการสร้างคุณภาพชีวิต

การปรับลมหายใจ การสร้างจังหวะชีวิต การนอนหลับที่ดี
ทุกอย่างล้วนได้รับอิทธิพลจากดวงอาทิตย์และอากาศ

นี่คือเหตุผลที่ผมใช้คำว่า “การดูแลตามธรรมชาติ”
เพราะคำว่าการสนับสนุนการพึ่งพาตนเองในระบบสวัสดิการยังไม่สามารถครอบคลุมพลังชีวิตที่มาจากการเชื่อมโยงกับธรรมชาติได้ทั้งหมด

■ WAC Central Station: จุดเริ่มต้นใหม่ “จากตรงนี้…สู่อนาคต”
เพื่อถ่ายทอดความคิดที่ผมครุ่นคิดมายาวนาน ผมได้ก่อตั้งเว็บไซต์ “Well-Aging Center สถานีกลาง”
ซึ่งจัดหมวดหมู่ความคิด ประสบการณ์ และองค์ความรู้ของผมออกเป็น 4 โฮมดังนี้:

โฮมการเรียนรู้ – แหล่งรวบรวมความรู้
โฮมการใช้สอย – แนะนำเครื่องมือและวิถีชีวิต
โฮมแห่งความรู้สึก – สื่อเสียงและวิดีโอกระตุ้นประสาทสัมผัส
โฮมแห่งการเชื่อมต่อ – เชื่อมผู้คน ประเทศ และวัฒนธรรม
เช่นเดียวกับดวงอาทิตย์ที่มีอยู่ทุกประเทศ รากฐานของการดูแลก็มาจาก “ความเชื่อมโยงกับธรรมชาติ”
ดังนั้น ผมตั้งใจจะแลกเปลี่ยนมุมมองนี้ร่วมกับประเทศต่างๆ ในเอเชีย

■ บทเรียนจากการดูแลผู้มีภาวะสมองเสื่อม ทำให้เข้าใจบทบาทของธรรมชาติ
ระหว่างการพัฒนาหลักสูตรดูแลผู้มีภาวะสมองเสื่อม ผมได้กลับไปพิจารณาแนวคิด “การเรียนรู้ชีวิตของมนุษย์”

ทำไมพฤติกรรมนั้นจึงเกิดขึ้น?
ทำไมจึงมีปฏิกิริยาแบบนั้น?
ทำไมผู้ดูแลจึงสับสน?

การค้นหาคำตอบทำให้ผมเข้าใจว่า
มนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมที่สะสมมาตลอดชีวิตส่งผลต่อช่วงสุดท้ายของชีวิตอย่างลึกซึ้ง

การช่วยเหลือสิ่งที่ทำไม่ได้อย่างเดียวไม่เพียงพอ
แม้ความสามารถจะลดลง
การดูแลที่คงไว้ซึ่ง “ทางเลือก” และ “เสรีภาพ” คือแก่นแท้ของการดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo

และแสงแดด อากาศ การหายใจ คือฐานสำคัญของศักดิ์ศรีนั้น

■ พลังชีวิตที่ปรากฏใน “สามก้าว 39”
สามแนวทาง “39” ที่ผมกำลังจัดทำ ได้แก่

วิธีหายใจ 39
วิธีอาหาร 39
วิธี 39-DSO (มุมมองจากวิทยาศาสตร์สมองและฮอร์โมนแห่งความสุข)
ทั้งหมดนี้คือการจัดระบบความรู้ว่าธรรมชาติมีผลต่อการดูแลอย่างไร

เมื่อการหายใจนิ่ง ใจจะนิ่ง และความคิดจะชัดเจน
อาหารซึ่งเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมก็หล่อหลอมทั้งร่างกายและจิตใจเช่นกัน

แม้การพูดเรื่องอาหารจะซับซ้อน แต่ยิ่งจำเป็นต้องค่อยๆ จัดระบบ แล้วส่งต่ออย่างเหมาะสม

■ ก้าวสู่อนาคตร่วมกับ AI
ตอนนี้ผมใช้ AI เพื่อจัดข้อมูล แก้ไขเสียงและข้อความ และเชื่อมโยงสู่องค์ความรู้ถัดไป
เพราะมี AI โลกแห่งการดูแลที่ผมอยากเห็นจึงใกล้ความจริงมากขึ้น

ผมหวังว่าจะได้เดินไปกับดวงอาทิตย์
คิดไปพร้อมกับ AI
และสร้างโลกการดูแลรูปแบบใหม่ร่วมกับทุกท่าน

หากมีคำถามใดๆ สามารถส่งข้อความผ่านแบบฟอร์ม “ติดต่อเรา” บนเว็บไซต์ได้ทุกเมื่อ

【尊厳Well-Kaigo｜Podcast】太陽がしている“自然の介護”
■ 朝の隅田川と「自然の介護」という気づき
おはようございます、リキです。
今日も「ウエルエイジング・アワー」朝のウォーキングラジオをお届けしながら、隅田川沿いを歩いています。東京の上空には青空が広がり、朝日が建物に反射してオレンジ色の光が揺れています。その景色は、まるで山で見るモルゲンロートのようで、都市にいながら自然の美しさを感じさせてくれます。

こうして朝の空気にふれ、太陽を全身で浴びながら歩いていると、「自然が私たちを介護している」という感覚が湧いてきます。今日は、この“自然の介護”について皆さんと考えていきたいと思います。

■ 朝日を浴びることで起きている「脳と体の変化」
朝歩きを続けていると、セロトニンの働きが体で実感できるようになります。リズム運動と太陽光によって分泌されるセロトニンは、心を安定させ、やる気を生み、生活全体のモチベーションを整えてくれるホルモンです。

そして、そのセロトニンは10数時間後、睡眠ホルモン・メラトニンへと変化します。
つまり、朝の過ごし方が夜の睡眠の質を決めるということです。

「知識として知る」のと、「体で感じる」のはまったく違います。歩き続けているからこそ、この変化を強く実感し、応用したいという気持ちが生まれてきました。

■ 太陽が私たちに与えている“ビタミンDという介護”
太陽がもたらすものは、光や温かさだけではありません。
ビタミンDの生成もその大きな恩恵です。

ビタミンDは筋肉や骨の健康維持に欠かせない栄養素であり、これは太陽光を浴びることで体内でつくられます。昔から太陽が神として扱われてきたのは、人々が自然の恵みを直感的に理解していたからかもしれません。

私たちは、思っている以上に太陽に支えられ、守られながら生活しているのです。

■ 太陽は「できないこと」を補う介護ではない
今日のテーマ「太陽がしている自然の介護」。
もちろん太陽は、排泄介護や食事介護をしてくれるわけではありません。しかし、もっと根源的な支えを私たちに提供してくれています。

それは、
“生きる力そのもの”を取り戻す介護
です。

長い人生の中で積み重なってきた疲労や環境の影響で、人はさまざまなことができなくなっていきます。しかし、自然の力をうまく取り入れることで、その人が本来持っている力が呼び覚まされることがあります。

私は、
「できないことを補う介護」
から
「生き切る力を支援する介護」
へと視点を変えることが必要だと考えています。

■ 自然の恵みを“介護”に生かすという視点
医療も介護も、「生活を支える」方向へと変化しています。
その視点で考えると、自然の力――とくに太陽光や空気は、生活再構築の大きな土台になります。

呼吸を整え、生活リズムを整え、睡眠を整える。
これらはすべて太陽と空気の恩恵によって支えられています。

だからこそ、私は“自然の介護”という表現を使っています。
介護保険制度における「自立支援」という言葉では説明しきれない、人間の根源的な力へのアプローチがあるからです。

■ WAC中央駅という「ここから、これから」の拠点づくり
私がずっとモヤモヤしていた思いを形にするために、「ウエルエイジングセンター中央駅」というサイトを立ち上げました。ここには私の考え、実践、学びを整理してまとめています。

4つのホームは次の通りです。

学ぶホーム：知識を得る場所
使うホーム：生活の道具やインフラを紹介する場所
感じるホーム：音声・動画で感性を刺激する場所
つながるホーム：人、国、文化をつなぐ場所
太陽がどの国にもあるように、介護の原点には普遍的な“自然とのつながり”があります。だからこそ、アジアの国々とも連携しながら、この視点を共有していきたいと思っています。

■ 認知症介護を深く考えることが気づかせてくれた自然の役割
認知症介護の講座づくりを進める中で、私は「人を学ぶ」という考え方にあらためて向き合っています。

なぜその行動が起きるのか？
どうしてその反応が起きるのか？
介護者はなぜ悩むのか？

その背景を探るほど、
“人は自然との連続体であり、積み重ねた環境が人生の最終章にも影響する”
ということに気づかされます。

できないことを手伝うだけでは、人は生ききれません。
たとえできないことが増えても、
「選択」と「自由」を支える介護こそが尊厳を守る介護
です。

自然の恵み――太陽、空気、呼吸――は、その尊厳を支えるための大切な基盤になります。

■ 3つの“サンキュー39”が示す生きる力
私がまとめている

サンキュー39呼吸法
サンキュー39食事法
サンキュー39DSO法（脳科学的幸福ホルモンの視点）
これらはすべて、自然が介護に与える影響を科学的に整理したものです。

呼吸が整えば、心が整い、思考が整う。
そして食事は文化と深く結びつきながら、体と心を育て続けます。

食事の議論は難しいですが、だからこそゆっくり整理し、より良い形で皆さんに届けたいと思っています。

■ AIとともに“ここから、これから”を作る
私は今、AIの力を借りながら情報をまとめ、音声やテキストを編集し、次の学びにつなげています。
AIがあるからこそ、私が思い描いてきた「介護の未来」をようやく形にしやすくなりました。

これからも太陽と歩きながら、そしてAIと共に考えながら、皆さんと一緒に新しい介護をつくっていきたいと思います。

ご質問は本サイトの「お問い合わせ欄」からお気軽にお寄せください。

すべての入り口
学ぶ・使う・感じる・つながる。

あなたに必要な道が、

これから、ここから始まります。
ウエルエイジング・センターWAC中央駅へ。