【尊厳Well-Kaigo】四毒五悪と介護｜四毒五恶与照护｜The Four Toxins and Five Harms in Caregiving

【尊严Well-Kaigo】四毒五恶与照护
—— 调整“身体之声”的原点 ——

■ 在隅田川清晨中感受到的“身体之声”
早上好，我是利久。
今天依然一边沿着隅田川散步，一边为您带来“优雅老化之声”早晨步行广播。
东京的天空有七成是蓝色，微风稍强，河面上细小的波纹轻轻摇曳，映照着阳光的闪光。走着时身体感到温暖，但只要停下来开始录音，冬日的寒意便立刻渗入身体。季节的变化，总是最真实地通过身体的感受提醒我们——这就是“身体之声”。

今天，我想与大家分享一个与这“身体之声”紧密相关的主题：四毒五恶与照护。

■ 什么是“四毒五恶”？
近年来，YouTube等平台上活跃着一位致力于传播生活习惯病预防知识的专家——吉野俊明先生。他提出了“四毒五恶”这一观点，以汉方与东方医学为基础，希望减少日本的慢性疾病。

所谓“四毒”（禁止摄取的四类食物）如下：

糖（甜食）
植物油
乳制品
小麦粉
这些食物被认为会在体内引发炎症，成为生活习惯病及各种不适的根源。
“五恶”则主要指食品添加剂、农药等对身体造成负担的化学物质。

“毒”这个词听起来略显强烈，但我更倾向把它理解为一种“不模糊、不回避的觉悟与表达”。

■ 在照护现场“食物”与疾病的紧密关系
当我们深入理解四毒五恶的内容后，会惊讶地发现，它与照护领域密切相关——包括认知症、糖尿病、脑血管障碍等。

糖尿病和脑血管性障碍是引发认知症的重要基础疾病。血糖波动、血管炎症对大脑健康的损害不可忽视。

然而，在我过去运营的照护机构、在宅照护、健康预防项目中，我们多聚焦于“营养”“咀嚼与吞咽功能”等方面，却很少从“四毒五恶”的角度重新审视食物本身可能带来的身体负担。这是我深刻反思的部分。

■ “体质与土地共存”的视角
四毒五恶并非可以完全套用到世界所有地区。
不同地区——例如赤道国家、非洲、亚洲——有着完全不同的体质与饮食文化，气候与环境形成了各自独特的身体适应机制。

因此，我们必须重视 “身土不二” 的理念：
——身体与土地（环境）不可分离。
在什么土地上生活，就摄取什么土地孕育的食物，这是自然的生命方式。

这一理念与“地产地消”相通，也与照护领域提倡的 Aging in Place（原居安老） 深度契合——在熟悉的地区，以自己的方式持续生活。

因此，将四毒五恶如何因地制宜，是尊严Well-Kaigo在国际开展时非常重要的课题。

■ 饮食习惯的问题，往往藏在日常之中
我从四毒五恶中得到的最大启发之一，是回想起自己在第一家照护机构的经历。
当时的早餐是三角牛奶配菓子面包，理由是“减少工作人员负担”。但其实，这份早餐几乎包含了四毒中的全部：
乳制品 + 小麦粉 + 糖 + 植物油。

这绝不是个例，而极有可能是许多照护现场普遍存在的问题。

■ 自我实践后看到的身体变化
我亲自按四毒原则严格执行了一个月，之后身体出现了许多积极变化：

体重下降
暴饮暴食消失
对甜食的欲望减少
即使不用油也能完成料理
尤其是不再摄取植物油后，身体变得轻松许多。
过去我认为健康的橄榄油、酸奶等食物，在摄取方式或量不当时，也会成为炎症的源头——这是非常新的视角。

■ 泰国的饮食文化与四毒五恶
在最近的“优雅老化・泰国直播”中，我们深入讨论了泰国的饮食文化。
泰国料理往往使用猪油炒菜、甜饮料摄取量大，而年轻人糖尿病与中风增加的现实也不容忽视。

日本理学疗法士在泰国的康复中心大量活跃，就是为了应对因生活习惯病而导致的功能障碍增多。
由此可见，将四毒五恶应用于国际照护，未来将变得愈发重要。

■ 四毒五恶与尊严照护的整合
在我推动的尊严Well-Kaigo理念中，四毒五恶具有特别深远的意义。

尊严照护的核心是：
“帮助个人找回生命原有的节奏”。

而要恢复这一节奏，需要整合：

呼吸
睡眠
饮食
身体活动
心的安定（DSO理论）
四毒五恶正是帮助识别“破坏生命节奏的因素”的方式。
它将成为尊严照护、预防照护、Pre-Aging Training的基础支柱之一。

■ 迈向实践的新计划
我目前正将以下元素整合为一个完整的尊严Well-Kaigo计划：

39呼吸法
四毒五恶的饮食法
步行与活动习惯
DSO理论（多巴胺・血清素・催产素）
下一步，将从“知识”迈向“实践”。
让照护者与高龄者都能从“今天就能开始的行动”中受益。

未来我将持续完善这个计划，并期待吸收大家的意见与智慧。

祝您度过美好的一天。

如有任何问题，欢迎通过本网站的“联系我们”页面随时留言。

【Dignity Well-Kaigo】The Four Toxins and Five Harms in Caregiving
— Returning to the Origin of “Listening to the Body’s Voice” —

■ Feeling the “Voice of the Body” on a Morning by the Sumida River
Good morning, this is Rikyu.
Today, as always, I am walking along the Sumida River while recording the morning episode of “Well-Aging Hour.”

The sky over Tokyo is about 70% blue, with a slightly strong breeze. Gentle ripples on the river shimmer as they reflect the morning sunlight. Walking feels comfortably warm, but the moment I stop to record, the winter chill seeps into my body. Seasonal changes are felt most honestly through the body itself—this is what I call the “voice of the body.”

Today, I would like to talk about a theme closely related to this “voice”: the Four Toxins and Five Harms and their implications for caregiving.

■ What Are the “Four Toxins and Five Harms”?
This idea was introduced by Mr. Toshiaki Yoshino, who has been sharing information on preventing lifestyle-related diseases through YouTube and other platforms. His framework, based on principles of Kampo and Eastern medicine, aims to “reduce Japan’s chronic illnesses.”

The Four Toxins (foods we should avoid) are:

Sugar (sweet foods)
Vegetable oils
Dairy products
Wheat flour
These items are believed to trigger inflammation in the body, contributing to lifestyle diseases and various physical disorders.
The Five Harms mainly refer to food additives, pesticides, and other chemical substances that burden the body.

The word “toxin” sounds strong, but I interpret it as an intentional choice—an expression of clarity and determination rather than ambiguity.

■ What Caregiving Teaches Us About Food and Disease
When I examine the Four Toxins and Five Harms, I am struck by how directly they relate to key issues in caregiving—particularly dementia, diabetes, and cerebrovascular diseases.

Diabetes and vascular disorders are widely recognized as underlying risk factors for dementia. Fluctuating blood sugar levels and inflammation in the blood vessels significantly affect brain health.

Yet, in the facilities I have managed, including long-term care homes, in-home care programs, and health-prevention initiatives, we rarely evaluated meals through the lens of the Four Toxins and Five Harms. We have focused on “nutrition,” “chewing and swallowing functions,” and other essential areas, but not enough on the fundamental physical burden caused by certain ingredients. This is an important realization for me.

■ The Perspective That “Body and Land Are One”
We cannot apply the Four Toxins and Five Harms uniformly across all parts of the world.
Different regions—equatorial countries, Africa, Asia—have unique body types, cultural traditions, and environmental conditions that shape physiological responses.

This is where the concept of “Shindofuji (The Body and Land Are Inseparable)” becomes important:
— The body and the environment form one living system.
— It is natural for people to eat what grows in the land where they live.

This connects to the idea of “local production and local consumption,” and in caregiving, it aligns deeply with Aging in Place—continuing to live in one’s familiar community in a way that preserves identity and dignity.

For Dignity Well-Kaigo, which aims for international development, adapting the Four Toxins and Five Harms to each cultural and regional setting is an essential learning process.

■ Problematic Eating Habits Are Hidden in Everyday Life
One symbolic example comes from the first care facility I worked at.
The breakfast served there consisted of a triangle-pack milk and a sweet bread—chosen simply “to reduce staff workload.”

But in fact, that breakfast contained nearly all Four Toxins:
Dairy + Wheat + Sugar + Vegetable oil.

This is not an exception; I believe similar patterns exist in many caregiving environments across Japan.

■ What Happened When I Practiced It Myself
I personally followed the Four Toxins restrictions strictly for about a month, and the changes were striking:

I lost weight
My overeating habits disappeared
Cravings for sweets decreased
I realized that meals can be prepared even without oil
Avoiding vegetable oil had the greatest impact—my body felt noticeably lighter.
Even foods I once considered “healthy,” like olive oil and yogurt, can contribute to inflammation depending on how they are consumed. This was a new and valuable insight.

■ The Relationship Between Thai Food Culture and the Four Toxins
During our recent “Well-Aging Thailand Live,” we explored Thai food culture in depth.
Thai cuisine commonly uses pork fat for stir-frying, and sweet beverages are widely consumed. Meanwhile, diabetes and stroke are increasing among younger generations.

Japanese physical therapists now frequently work in Thai rehabilitation centers because functional impairments caused by lifestyle diseases are rapidly increasing.
This reinforces the importance of applying the Four Toxins concept to global caregiving practices.

■ Integrating the Four Toxins with Dignity Care
Within the Dignity Well-Kaigo philosophy I advocate, the Four Toxins and Five Harms play a significant role.

At its core, Dignity Care is about:
“Helping a person restore the natural rhythm of life.”

And restoring this rhythm requires strengthening:

Breathing
Sleep
Diet
Physical activity
Emotional stability (DSO Theory)
The Four Toxins provide clarity in identifying factors that disrupt the life rhythm.
By combining them with dignity-centered caregiving, preventive practices, and Pre-Aging Training, we can create a more holistic and structured approach to well-being.

■ Creating a New Program Toward Practical Application
I am currently developing a comprehensive Dignity Well-Kaigo Program, integrating:

39 Breathing Method
Dietary principles informed by the Four Toxins and Five Harms
Walking and physical activity
DSO Theory (Dopamine, Serotonin, Oxytocin)
The next step is to move from “understanding” to “practice.”
My goal is to create small, actionable steps that both caregivers and older adults can begin implementing today.

I will continue refining this program and look forward to receiving your insights and perspectives.

Wishing you a peaceful and fulfilling day.

If you have any questions, please feel free to contact us through the “Inquiry” section of this website.

【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo】
สี่พิษและห้าร้ายในงานดูแล
— การกลับคืนสู่ “เสียงของร่างกาย” —

■ เสียงของร่างกายในยามเช้าที่ริมแม่น้ำสุมิดะ
สวัสดีตอนเช้าครับ ผมริคิว
วันนี้ผมยังคงเดินเลียบแม่น้ำสุมิดะพร้อมกับบันทึกรายการ “Well-Aging Hour” เหมือนเช่นเคย

ท้องฟ้าโตเกียววันนี้เป็นสีฟ้าประมาณเจ็ดส่วน ลมพัดค่อนข้างแรง และผิวน้ำเป็นระลอกสะท้อนแสงแดดสวยงาม ระหว่างเดินร่างกายอบอุ่นดี แต่เมื่อหยุดเพื่อเริ่มบันทึกเสียง ความเย็นของฤดูหนาวก็ซึมเข้าสู่ร่างกายทันที
การเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล ทำให้เราตระหนักได้อย่างลึกซึ้งว่า “ร่างกายกำลังพูดกับเรา” อยู่เสมอ

วันนี้ ผมอยากพูดถึงหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับเสียงของร่างกายอย่างใกล้ชิด—เรื่อง สี่พิษและห้าร้าย และความเชื่อมโยงกับงานดูแลผู้สูงอายุ

■ สี่พิษห้าร้ายคืออะไร?
แนวคิดนี้มาจากคุณโทะชิอากิ โยชิโนะ ผู้เผยแพร่ความรู้ด้านการป้องกันโรคจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตบน YouTube และสื่ออื่น ๆ
โดยยึดหลักแพทย์แผนตะวันออกและสมุนไพรญี่ปุ่นเป็นพื้นฐาน เป้าหมายคือ “ลดโรคเรื้อรังในญี่ปุ่น”

สี่พิษ (อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง) ได้แก่

น้ำตาลและของหวาน
น้ำมันพืช
ผลิตภัณฑ์นม
แป้งสาลี
อาหารเหล่านี้เชื่อว่าเป็นตัวกระตุ้นการอักเสบในร่างกาย และเป็นต้นเหตุของโรคเรื้อรังหลายชนิด
ส่วน ห้าร้าย คือสารเคมีที่เพิ่มภาระให้ร่างกาย เช่น สารกันเสีย สารปรุงแต่ง และยาฆ่าแมลง

คำว่า “พิษ” อาจฟังดูรุนแรง แต่ผมมองว่าเป็นการสื่อสารอย่างตรงไปตรงมา ไม่หลีกเลี่ยงความจริง

■ ความเชื่อมโยงระหว่าง “อาหาร” กับโรคในงานดูแล
เมื่อมองผ่านแนวคิดสี่พิษห้าร้าย ผมรู้สึกประหลาดใจมากที่มันเชื่อมโยงกับโรคในงานดูแลอย่างชัดเจน เช่น ภาวะสมองเสื่อม เบาหวาน และโรคหลอดเลือดสมอง

เบาหวานและโรคหลอดเลือดสมองเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของภาวะสมองเสื่อม การอักเสบของหลอดเลือดและความแปรปรวนของระดับน้ำตาลส่งผลต่อสมองอย่างมาก

อย่างไรก็ตาม ในประสบการณ์การทำงานของผม—ทั้งในสถานดูแลผู้สูงอายุ การดูแลที่บ้าน และโครงการส่งเสริมสุขภาพ—เรามักให้ความสำคัญกับ “โภชนาการ” และ “การเคี้ยวและการกลืน” แต่ยังไม่ค่อยได้มองว่า ตัวอาหารเอง สร้างภาระต่อร่างกายมากเพียงใด นี่คือสิ่งที่ผมได้เรียนรู้เพิ่มเติมจากสี่พิษห้าร้าย

■ มุมมอง “ร่างกายและผืนดินเป็นหนึ่งเดียว”
สี่พิษห้าร้ายไม่สามารถนำไปใช้เหมือนกันในทุกประเทศ
แต่ละภูมิภาค—เขตร้อน แอฟริกา เอเชีย—มีลักษณะทางกายภาพและวัฒนธรรมอาหารที่แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับภูมิอากาศและสภาพแวดล้อม

ดังนั้นจึงต้องเข้าใจแนวคิด “身土不二 ＝Shindofuji– ร่างกายและผืนดินแยกจากกันไม่ได้”

— มนุษย์ควรรับประทานอาหารที่เกิดจากผืนดินที่ตนเองอาศัยอยู่
— นั่นคือความเป็นธรรมชาติของชีวิต

แนวคิดนี้สอดคล้องกับ “กินอาหารท้องถิ่น” และในงานดูแลผู้สูงอายุ ยังสอดคล้องกับ Aging in Place
คือการใช้ชีวิตในชุมชนเดิมอย่างมีศักดิ์ศรีและความเป็นตัวเอง

สำหรับ【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo】ซึ่งมีการขยายงานสู่ระดับนานาชาติ การประยุกต์ใช้สี่พิษห้าร้ายให้เหมาะกับแต่ละชาติถือว่าสำคัญอย่างยิ่ง

■ ปัญหาพฤติกรรมการกินซ่อนอยู่ในชีวิตประจำวัน
สิ่งที่ทำให้ผมตระหนักมากที่สุด คือการนึกย้อนไปยังสถานดูแลแห่งแรกที่ผมทำงาน
ตอนนั้นอาหารเช้าของผู้สูงอายุคือ “นมกล่องสามเหลี่ยมกับขนมปังหวาน” ด้วยเหตุผลว่า “ช่วยลดภาระเจ้าหน้าที่”

แต่จริง ๆ แล้ว มันประกอบด้วยพิษทั้งสี่อย่างครบถ้วน

ผลิตภัณฑ์นม + แป้งสาลี + น้ำตาล + น้ำมันพืช

นี่ไม่ใช่กรณีเฉพาะที่เดียว แต่เกิดขึ้นในหลายสถานดูแลทั่วประเทศ

■ การทดลองปฏิบัติด้วยตัวเอง และผลลัพธ์ที่ชัดเจน
เมื่อผมปฏิบัติตามกฎสี่พิษอย่างจริงจังเป็นเวลา 1 เดือน ผลลัพธ์ที่ได้คือ:

น้ำหนักลด
ความอยากอาหารเกินจำเป็นหายไป
ความอยากของหวานลดลง
ทำอาหารโดยไม่ใช้น้ำมันก็ทำได้
โดยเฉพาะเมื่อเลี่ยงน้ำมันพืช ร่างกายรู้สึกเบาขึ้นอย่างมาก
อาหารที่ผมเคยคิดว่า “ดีต่อสุขภาพ” เช่น น้ำมันมะกอก โยเกิร์ต หากใช้ผิดวิธีก็อาจก่อให้เกิดการอักเสบได้เช่นกัน นี่คือมุมมองใหม่ที่สำคัญ

■ วัฒนธรรมอาหารของไทยกับสี่พิษห้าร้าย
ใน “Well-Aging Thailand Live” เราได้พูดคุยเรื่องอาหารไทยอย่างลึกซึ้ง
อาหารไทยหลายเมนูผัดด้วยมันหมู และเครื่องดื่มหวานก็พบมาก ขณะเดียวกันอัตราเบาหวานและโรคหลอดเลือดสมองในวัยหนุ่มสาวก็เพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

ในศูนย์ฟื้นฟูไทย มีนักกายภาพบำบัดชาวญี่ปุ่นจำนวนมากกำลังทำงาน เพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยที่ได้รับผลกระทบจากโรคที่เกิดจากพฤติกรรมการใช้ชีวิต
แนวคิดสี่พิษห้าร้ายจึงมีความสำคัญมากขึ้นในการดูแลระดับนานาชาติ

■ การบูรณาการสี่พิษห้าร้ายกับ【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo】
แก่นของการดูแลที่มีศักดิ์ศรี คือ

“การช่วยผู้สูงอายุให้กลับคืนสู่จังหวะชีวิตที่แท้จริงของเขา”

การฟื้นจังหวะชีวิตจำเป็นต้องใส่ใจพื้นฐานสำคัญ ได้แก่

การหายใจ
การนอนหลับ
อาหาร
การเคลื่อนไหว
ความมั่นคงทางใจ (ทฤษฎี DSO)
และสี่พิษห้าร้ายคือ “ปัจจัยรบกวนจังหวะชีวิต” ที่ช่วยให้มองเห็นอย่างชัดเจน
เมื่อรวมเข้าไปในการฝึกอบรม การป้องกันโรค และ Pre-Aging Training จะทำให้เกิดแนวทางสุขภาพที่มีความสมบูรณ์มากขึ้น

■ ก้าวสู่โปรแกรมปฏิบัติจริง
ผมกำลังพัฒนา โปรแกรมดูแลแบบองค์รวมของ Well-Kaigo ซึ่งประกอบด้วย

วิธีหายใจ 39 (39 Breathing Method)
แนวทางอาหารจากสี่พิษห้าร้าย
การเดินและการเคลื่อนไหว
ทฤษฎี DSO (โดพามีน เซโรโทนิน อ็อกซิโทซิน)
เป้าหมายต่อไปคือ “จากความรู้สู่การปฏิบัติจริง”
ผู้ดูแลและผู้สูงอายุสามารถเริ่มต้นได้ทันทีจากการกระทำเล็ก ๆ ที่เป็นไปได้ในชีวิตประจำวัน

ผมจะยังคงพัฒนาโปรแกรมนี้ต่อไป และหวังว่าจะได้รับมุมมองและคำแนะนำจากทุกท่าน

ขอให้วันนี้เป็นวันที่ดี และเต็มไปด้วยความสงบใจครับ

หากมีคำถามใด ๆ สามารถส่งผ่านหน้า “ติดต่อเรา” บนเว็บไซต์นี้ได้ทุกเวลา

【尊厳Well-Kaigo】四毒五悪と介護
―― “体の声”を整えるという原点 ――

■ 隅田川の朝に感じた「体の声」
おはようございます。利久です。
今日も「ウエルエイジング・アワー」朝のウォーキングラジオをお届けしながら隅田川沿いを歩いています。
東京の空は青が七割、風がやや強く、川面の細かな波が太陽の光をゆらゆらと散らしています。歩いていると程よい温かさですが、立ち止まって収録を始めると、冬の冷たさが身体に染みてきます。季節の変化は、まさに身体が素直に教えてくれる“声”そのものだと実感しています。

今日はその「体の声」に深く関わるテーマ、四毒五悪（よんどくごあく）と介護についてお話しします。

■ 四毒五悪とは何か
近年、YouTubeなどで生活習慣病予防を発信している吉野俊明さんという方が提唱しているのが、この「四毒五悪」という視点です。漢方的・東洋医学的な視点をベースに、“日本の病を減らす”という目的で発信されてきました。

四毒（とってはいけない4つのもの）は以下のとおりです。

糖（甘いもの）
植物油
乳製品
小麦粉
これらが体内の炎症を引き起こし、生活習慣病やさまざまな不調の原因になる、としています。一方の五悪は食品添加物や農薬など、体に負担を与える化学物質が中心です。

「毒」という表現は強いですが、むしろ“曖昧にせず伝える覚悟”として私は受け止めています。

■ 介護の現場で見えてきた「食」と病気の関連性
四毒五悪の内容を眺めていると、介護の専門領域である認知症、糖尿病、脳血管障害に直結していることに驚きます。
認知症の基礎疾患として糖尿病や脳血管性の障害は広く知られています。血管の炎症や血糖値の乱れが脳の健康に及ぼす影響は決して小さくありません。

しかし、これまで私が運営してきたロジホームの食事提供や在宅介護、健康予防プログラムでも、「四毒五悪」の切り口で食事を見直すことは正直あまりありませんでした。“栄養”や“咀嚼・嚥下機能”の視点は大切にしてきましたが、食材そのものが持つ“体への負荷”という観点が十分ではなかったと感じています。

■ “体質は土地と共にある”という視点
四毒五悪の考え方をそのまま世界に当てはめることはできません。
例えば、赤道直下の国々、アフリカ、アジア、それぞれに体質や文化があり、気候風土によって体の適応もまったく異なります。

ここで大切になるのが 「身土不二（しんどふじ）」 という考え方です。
――身体と土地（環境）は切り離せない。
その土地で育ったものを、その土地で暮らす人がいただくことが自然である。

この視点は「地産地消」ともつながり、さらに介護の世界で言えば Aging in Place＝エイジング・イン・プレイス（地域でその人らしく暮らす） の概念とも響き合います。

したがって、四毒五悪をその国ごとにどう応用するか。これは国際展開を目指す尊厳Well-Kaigoにとっても極めて重要な学びです。

■ 食習慣の問題は生活の中に潜んでいる
四毒五悪を知って、私自身も多くの“気づき”がありました。
象徴的だったのは、私が最初に勤務した介護施設での朝食です。当時、朝食は三角パックの牛乳と菓子パン。職員の負担を減らすためという理由でしたが、四毒のうち 「乳製品」＋「小麦粉」＋「糖」＋「植物油」 がすべて揃っていました。

これは特別な例ではなく、全国の介護の現場に同じ構造が潜んでいるのではないか、と今になって強く感じています。

■ 自分で実践して見えた変化
私自身、この四毒を1か月ほど本気で実践しました。
すると、

体重が減った
過食がなくなった
甘いものへの欲求が減った
油を取らなくても食事が成り立つことを知った
など、予想以上の変化がありました。

特に油（植物油）を取らなくなったことで、体が軽くなる感覚がありました。
これまで“健康に良い”と思っていたオリーブオイルやヨーグルトでさえ、量や使い方によっては身体の炎症につながるという視点は新鮮でした。

■ タイの食文化と四毒五悪の関係
先日の「ウエルエイジング・タイライブ」では、タイの食文化について深い議論をしました。
タイでは豚肉の油で炒めものをする文化が根強く、甘い飲料も多い。その一方で、若年層の糖尿病や脳卒中が増えている現実があります。

タイのリハビリ施設には日本の理学療法士が多く関わり、生活習慣病による機能障害の増加が顕在化しています。
四毒五悪の視点を国際介護に応用することは、これからますます必要になるでしょう。

■ 四毒五悪と尊厳介護の統合へ
四毒五悪の視点は、私が推進している尊厳Well-Kaigoにとって非常に重要な意味を持ちます。

尊厳介護の根幹は、
「その人の生命が本来持つリズムを取り戻すこと」
だと私は考えています。

そのためには、

呼吸
睡眠
食事
身体活動
心の安定（DSO理論）
これらを“生命の基盤”として整える必要があります。

四毒五悪は、まさに 生命リズムを妨げる要因 を明確にする一つの方法です。
これを尊厳介護のプログラム、予防、プレエイジング・トレーニングと組み合わせることで、より体系的な健康づくりへと発展させていくことができます。

■ 実践へ向けた新しいプログラムづくり
私は今、呼吸法（39呼吸法）、食事法（四毒五悪の応用）、歩行・活動（ウォーキング）、そしてDSO理論を組み合わせた 尊厳Well-Kaigo総合プログラム の構築に着手しています。

次のステップは、「知識」から「実践」へ。
介護者も高齢者も、“今日からできる”小さな行動に落とし込んでいくことを目指します。

これからも皆さまの知恵やご意見をいただきながら、より良い形に育てていきたいと思います。

どうぞ今日も良い一日をお過ごしください。

ご質問は本サイトの「お問い合わせ欄」からお気軽にお寄せください。