【尊厳Well-Kaigo】認知症を学ぶと人生が変わる｜学习认知症，会悄悄改变你的人生｜[Dignity Well-Kaigo] Learning About Dementia Can Change Your Life

【尊严Well-Kaigo】学习认知症，会悄悄改变你的人生
■ 在隅田川的清晨中开启的学习
大家早上好，我是利久。今天也一边录制《Well-Aging Hour》晨间步行广播，一边沿着隅田川散步。东京的天空阴沉，但清晨无风，空气安静而柔和。

在这样的静谧中，我再次面对“学习认知症，会让人生发生改变”这一主题。这也是我踏入照护世界时最初遇到的“原点”。

■ 制作12部「尊严认知症照护课程」的日子
目前，我正在制作名为“尊严认知症照护课程”的12部视频，并整理每部的60秒重点版。
当12部课程依次排列时，就像一部连贯的故事，我也由衷感叹：“终于整理到这种程度了。”

这套课程最初是为中国制作的，中文字幕也经过母语者的校对。在编辑团队与出演者的支持下，它不仅是课程，更成为“能让心动起来的学习”。

目前，我们也在准备泰语版、马来西亚英语版和日本本土重新编辑版。开头与结尾的国别信息也将替换，以便更贴近各国学习者。

■ 学习认知症会改变人生——我的原始体验
我进入照护领域的起点，是在1989年《黄金计划》前后，日本社会急速变化的时期。
当时仍存在“企业是否应参与照护”的讨论，制度也尚未完善。然而，认知症支援开始迅速受到关注，被视为重要社会课题。

我正是在“认知症的世界”里开启了照护人生。
回头看，正是这段学习，让我的人生发生了深刻的变化。

学习认知症，就是在探问：

什么是人
什么是心
如何陪伴、如何与之共生
这些根源性的命题，也促使我们重新定义自己的人生。

■ 认知症是“理解人的学问”
在认知症照护中，理解BPSD（行为・心理症状）十分重要。而在这些症状背后，一定存在“那个人的一生”。

他们在哪里成长？
吃过什么？
与怎样的家庭、地域社会共同生活？

这些全部都成为记忆的基底，并深刻影响着现在的行为。

脑科学、心理学、人生经历、地域性、文化……
这些层层叠加，构成了“这个人”。

因此，学习认知症，更像是一次：

“深入理解人的旅程”

同时，照护者自身的心、态度、器量也会被温柔但确实地问及。
许多照护者说：“与认知症相遇后，我自己也改变了。”
原因正是在此。

■ 打造“让生命不枯萎的环境”
富山老师提出“另一个在宅”“让生命不枯萎的环境”这一概念。
这不仅属于临终照护，也是所有认知症照护者的重要视角。

即使患有认知症、需要照护，人依然“在活着”。
为了不让生命力枯萎，我们必须从地域、建筑、环境、照护方式等多方面去构筑支持。

■ 12堂课的核心——以实例与科学双轮学习
本次12堂课程中，有超过一半以“实例”为核心。
因为仅靠理论难以真正触动人心，所以我们通过实际情境来讲解：

生活环境会带来怎样的影响
接触方式如何改变反应
BPSD背后存在哪些心理与背景
脑科学、心理学、医学、环境学与照护实务，当它们结合在一起时，人本身的理解才会深入。

■ 认知症只是“入口”，其前方是预防与健康寿命
本课程并未强调“预防”，主题仍是“认知症照护与理解”。
但现实中，在认知症之前存在许多健康课题，如衰弱、肌少症、糖尿病、脑血管障碍等。

未来，我希望通过“Pre-Aging Training”“Instant Senior 3.0”等项目，实现预防与理解并行的学习体系。

■ 从视频到教材——挑战Kindle书籍化
我也在准备将这套课程制作成Kindle电子书，让学习者拥有手边可查的教材。
虽然有视频原稿为基础，但若要写成“阅读型内容”，仍需重新编辑与补充。

随着课程的上线，我希望提供能支持更深理解的文本，让学习更加立体。

■ 以“尊严”为名，即将展开的世界
学习认知症会改变人生——这并不是夸张。
正如我自身的经历一样，学习会悄悄但坚定地改变一个人的生活方式。

随着未来在中国、泰国、马来西亚、日本的展开，我希望与更多人分享这份学习，让人生从“再定义”开始重新闪光。

感谢您读到最后。
祝您今天也度过温柔而充实的一天。

如有任何问题，欢迎通过本网站的“联系我们”随时留言。

【Dignity Well-Kaigo】Learning About Dementia Can Change Your Life

■ Learning Begins with the Quiet Morning Along the Sumida River
Good morning, this is Rikyu. Today, as always, I am walking along the Sumida River while recording the “Well-Aging Hour” morning walking radio.
Although the sky over Tokyo was overcast, the air was calm and gentle.

In this quiet atmosphere, I once again reflect on today’s theme: “Learning about dementia can change your life.”
This idea is also the very “origin” I encountered when I first stepped into the world of care.

■ Days Spent Creating 12 “Dignity Dementia Care Lessons”
I am currently producing a 12-lesson video series called the “Dignity Dementia Care Course,” and organizing 60-second highlight versions of each lesson.
When placing all 12 lessons side by side, they form a coherent story, and I find myself thinking, “I’ve really managed to organize this well.”

This course was originally created for China, and the Chinese subtitles have been polished by native speakers. With the support of the editing team and model participants, the course is taking shape not just as a lecture, but as a learning experience that moves the heart.

We are now preparing versions in Thai, Malaysian English, and a re-edited version for Japan. We will replace the country-specific messages in the opening and ending so that the course feels natural for learners in each country.

■ Learning Dementia Changed My Life — My Personal Experience
I entered the care field around 1989, at the time of Japan’s “Gold Plan,” when society was rapidly changing.
Back then, discussions like “Should companies engage in eldercare?” were widespread, and systems were still underdeveloped. Yet support for dementia began gaining national attention, emerging as a major social issue.

My caregiving journey began in this very “world of dementia.”
And before I knew it, my own life had been profoundly transformed.

Learning about dementia naturally leads us to fundamental questions:

What is a human being?
What is the mind?
How do we accompany and live alongside another person?
Ultimately, it became an opportunity to redefine life itself.

■ Dementia Is a “Study of Understanding People”
Understanding BPSD (Behavioral and Psychological Symptoms of Dementia) is essential in dementia care. Behind every symptom lies the person’s life story:

Where they grew up
What they ate
What kind of family and community they lived with
All of these memories shape their current behaviors.

Neuroscience, psychology, life history, regional culture—
all of these intertwine to create the unique individual.

Thus, learning about dementia feels like:

“A journey to deeply understand human beings.”

At the same time, caregivers naturally examine their own hearts, attitudes, and capacity to accept others.
Many in caregiving say, “Working with dementia changed me as a person.” This is why.

■ Creating an Environment Where Life Does Not Wither
Professor Toyama introduced the concepts of “another home-like environment” and “an environment where life does not wither.”
This idea is not limited to end-of-life care. It is a guiding principle for all dementia care.

Even with dementia, even when care is needed, a person is still living.
Our mission is to shape local communities, architecture, environments, and caregiving practices so that the person’s life force is not diminished.

■ The Heart of the 12 Lessons — Learning Through Cases and Science
More than half of the 12 lessons are based on real cases.
Because theory alone cannot convey the depth of dementia, we explain through concrete examples:

How living environments affect behavior
How responses change depending on how we approach someone
What backgrounds may underlie BPSD

When neuroscience, psychology, medicine, environmental studies, and caregiving practice intertwine, true human understanding deepens.

■ Dementia Is Only the “Entrance”—Before It Are Prevention and Healthy Longevity
This course does not cover prevention extensively, as the focus is understanding and caring for dementia.
But in reality, before dementia there are health issues such as frailty, sarcopenia, diabetes, and cerebrovascular diseases.

In the future, through “Pre-Aging Training” and “Instant Senior 3.0,” I hope to create a learning pathway that integrates both prevention and understanding.

■ From Video to Textbook — The Challenge of Creating a Kindle Edition
I am also preparing a Kindle edition of the course so that learners have a reference textbook.
Although the video scripts provide a base, transforming them into an engaging “reading experience” requires further structure and rewriting.

By releasing both videos and text, I hope to support deeper, more holistic learning.

■ A World That Expands Under the Name of “Dignity”
Learning about dementia truly changes lives—this is not an exaggeration.
Just as it changed mine, learning gently yet decisively transforms how we live.

As our work expands in China, Thailand, Malaysia, and Japan, I hope to share this learning with many people and walk together toward a renewed definition of life.

Thank you very much for reading until the end.
Wishing you a warm and fulfilling day.

If you have any questions, please feel free to contact us through the “Inquiries” section of this website.

【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo】การเรียนรู้ภาวะสมองเสื่อม สามารถเปลี่ยนชีวิตของคุณได้
■ การเรียนรู้ที่เริ่มต้นจากเช้าวันใหม่ริมแม่น้ำสุมิดะ
สวัสดีตอนเช้าครับ ผมริคิว วันนี้ผมยังคงเดินออกกำลังกายริมแม่น้ำสุมิดะ พร้อมบันทึกรายการ “Well-Aging Hour” เช่นเคย
แม้ว่าท้องฟ้าโตเกียวจะมืดครึ้ม แต่บรรยากาศสงบและสดชื่น

ท่ามกลางความเงียบนี้ ผมหันกลับมาทบทวนหัวข้อสำคัญอีกครั้งว่า
“การเรียนรู้ภาวะสมองเสื่อม จะเปลี่ยนชีวิตของเราได้อย่างไร”
นี่คือ “จุดเริ่มต้น” ที่ผมพบเมื่อก้าวเข้าสู่โลกของการดูแลผู้สูงอายุครั้งแรก

■ วันที่ใช้เวลาสร้างวิดีโอทั้ง 12 บทของ “หลักสูตรการดูแลภาวะสมองเสื่อมอย่างมีศักดิ์ศรี”
ขณะนี้ผมกำลังผลิตวิดีโอทั้งหมด 12 บท พร้อมสร้างคลิปไฮไลต์แบบ 60 วินาทีของแต่ละบท
เมื่อเรียงทั้ง 12 บทเข้าด้วยกัน จะเห็นเป็นเรื่องราวที่ต่อเนื่องกันอย่างสวยงาม ผมรู้สึกว่า “ผมทำได้ดีจริงๆ”

หลักสูตรนี้สร้างขึ้นสำหรับประเทศจีนเป็นหลัก ซับไตเติลภาษาจีนได้รับการตรวจสอบโดยเจ้าของภาษา ทีมตัดต่อและผู้ร่วมแสดงช่วยทำให้หลักสูตรนี้ไม่ใช่เพียง “บทเรียน” แต่เป็น “การเรียนรู้ที่สัมผัสใจ”

ตอนนี้เรากำลังเตรียมเวอร์ชันภาษาไทย ภาษาอังกฤษสำหรับมาเลเซีย และเวอร์ชันสำหรับญี่ปุ่น โดยจะปรับข้อความต้น-ท้ายของแต่ละประเทศให้เหมาะสมตามผู้เรียน

■ ประสบการณ์ส่วนตัว—การเรียนรู้ภาวะสมองเสื่อมที่เปลี่ยนชีวิตผม
ผมเข้าสู่วงการดูแลในช่วงปี ค.ศ.1989 ซึ่งเป็นยุคที่ญี่ปุ่นเริ่ม “Gold Plan” และสังคมกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
ในเวลานั้นยังมีการถกเถียงว่า “บริษัทเอกชนควรทำงานด้านการดูแลหรือไม่” ระบบต่าง ๆ ยังไม่สมบูรณ์ แต่การดูแลภาวะสมองเสื่อมเริ่มได้รับความสนใจอย่างจริงจัง

เส้นทางการดูแลของผมเริ่มขึ้นใน “โลกของภาวะสมองเสื่อม”
และเมื่อมองย้อนกลับไป ผมพบว่า ชีวิตของผมเปลี่ยนไปอย่างลึกซึ้ง

การเรียนรู้ภาวะสมองเสื่อม ทำให้เราตั้งคำถามสำคัญว่า

มนุษย์คืออะไร
จิตใจคืออะไร
เราจะอยู่เคียงข้างผู้อื่นอย่างไร
นี่คือการ “นิยามชีวิตใหม่” อย่างแท้จริง

■ ภาวะสมองเสื่อมคือ “ศาสตร์แห่งความเข้าใจมนุษย์”
ในการดูแลผู้มีภาวะสมองเสื่อม เราต้องเข้าใจ BPSD (อาการทางพฤติกรรมและจิตใจ) ซึ่งเบื้องหลังคือ “เรื่องราวชีวิตของแต่ละคน”

พวกเขาเติบโตที่ไหน
กินอะไร
อยู่ในครอบครัวและสังคมแบบใด
ทั้งหมดนี้กลายเป็น “ความทรงจำ” ที่สะท้อนออกมาเป็นพฤติกรรมในปัจจุบัน

ประสาทวิทยา จิตวิทยา ประวัติชีวิต วัฒนธรรม และสภาพแวดล้อม
ล้วนหลอมรวมเป็น “ความเป็นตัวตน” ของแต่ละคน

ดังนั้นการเรียนรู้ภาวะสมองเสื่อม จึงเสมือน

“การเดินทางเพื่อเข้าใจมนุษย์อย่างลึกซึ้ง”

และทำให้เราหันกลับมามองหัวใจ ท่าที และความสามารถในการรองรับผู้อื่นของตัวเอง
นี่คือเหตุผลที่ผู้ดูแลจำนวนมากกล่าวว่า “การทำงานกับภาวะสมองเสื่อม ทำให้ฉันเปลี่ยนไป”

■ สร้าง “สภาพแวดล้อมที่ชีวิตไม่เหี่ยวเฉา”
ศาสตราจารย์โทยามะเคยกล่าวไว้ว่า “บ้านอีกหลังหนึ่ง” และ “สภาพแวดล้อมที่ไม่ทำให้ชีวิตเหี่ยวแห้ง”
นี่ไม่ใช่เพียงแนวคิดสำหรับการดูแลระยะท้าย แต่เป็นหัวใจของทุกการดูแลภาวะสมองเสื่อม

แม้ผู้สูงอายุจะมีภาวะสมองเสื่อม หรือจำเป็นต้องได้รับการดูแล
พวกเขายังคงเป็น ‘ผู้มีชีวิต’

ภารกิจของเราคือการสร้างสังคม อาคาร สภาพแวดล้อม และวิธีการดูแล ที่ช่วยค้ำจุนพลังชีวิตของพวกเขา

■ แก่นสำคัญของ 12 บทเรียน—เรียนผ่าน “กรณีจริง” และ “วิทยาศาสตร์”
บทเรียนกว่า 50% มาจากกรณีศึกษาจริง
เพราะทฤษฎีเพียงอย่างเดียว ไม่สามารถทำให้ผู้เรียนเข้าใจภาวะสมองเสื่อมได้ลึกซึ้ง

เราอธิบายด้วยตัวอย่างว่า

สิ่งแวดล้อมส่งผลต่อพฤติกรรมอย่างไร
วิธีการเข้าหาเปลี่ยนปฏิกิริยาได้อย่างไร
BPSD เกิดขึ้นจากพื้นฐานใดบ้าง
เมื่อประสาทวิทยา จิตวิทยา การแพทย์ สิ่งแวดล้อม และการปฏิบัติการดูแลมาบรรจบกัน
ความเข้าใจเรื่อง “มนุษย์” จึงจะลึกซึ้ง

■ ภาวะสมองเสื่อมเป็นเพียง “ประตูเข้า”—เบื้องหน้าคือการป้องกันและอายุขัยที่มีคุณภาพ
ในหลักสูตรนี้ไม่ได้ลงลึกเรื่องการป้องกัน เพราะเน้นที่ความเข้าใจและการดูแลภาวะสมองเสื่อม
แต่ความจริงคือ ก่อนภาวะสมองเสื่อม มักมีภาวะต่าง ๆ เช่น Frailty, Sarcopenia, เบาหวาน หรือโรคหลอดเลือดสมอง

อนาคตผมตั้งใจจะเชื่อมโยงกับ “Pre-Aging Training” และ “Instant Senior 3.0” เพื่อให้เกิดเส้นทางการเรียนรู้ที่ครอบคลุมทั้งการป้องกันและความเข้าใจ

■ จากวิดีโอสู่ตำราเรียน—ความท้าทายในการทำเป็น Kindle
ผมกำลังเตรียมเนื้อหาหลักสูตรให้เป็นหนังสือ Kindle เพื่อให้ผู้เรียนมี “ตำราใกล้มือ”
แม้ต้นฉบับวิดีโอจะช่วยเป็นฐาน แต่การสร้างหนังสือให้อ่านได้อย่างลื่นไหล เป็นอีกขั้นที่ต้องเขียนและเรียบเรียงใหม่

ผมหวังว่าการปล่อยวิดีโอพร้อมกับหนังสือ จะช่วยเปิดประสบการณ์การเรียนรู้ที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้น

■ โลกที่กำลังขยายออกไปในนามของ “ศักดิ์ศรี”
การเรียนรู้ภาวะสมองเสื่อมเปลี่ยนชีวิตได้จริง—นี่ไม่ใช่คำพูดเกินจริง
เช่นเดียวกับชีวิตของผม การเรียนรู้ค่อย ๆ เปลี่ยนวิธีที่เรามองโลกและดำเนินชีวิต

เมื่อโครงการกำลังขยายสู่จีน ไทย มาเลเซีย และญี่ปุ่น
ผมหวังว่าจะได้แบ่งปันการเรียนรู้นี้กับผู้คนมากมาย และร่วมเดินไปสู่การนิยามชีวิตใหม่อีกครั้ง

ขอบคุณที่อ่านจนจบ
ขอให้วันนี้ของคุณเต็มไปด้วยความอบอุ่นและความหมาย

หากมีคำถามใด ๆ สามารถติดต่อผ่าน “แบบฟอร์มติดต่อเรา” บนเว็บไซต์ได้ทุกเมื่อครับ

【尊厳Well-Kaigo】認知症を学ぶと人生が変わる

■ 朝の隅田川とともに始まる学び
おはようございます、利久です。今日も「ウエルエイジング・アワー」朝のウォーキングラジオを収録しながら、隅田川沿いを歩いています。東京の空はどんよりとした曇りでしたが、風も少なく穏やかな朝でした。

この静かな空気の中で、私はあらためて「認知症を学ぶと人生が変わる」というテーマに向き合っています。これは私自身が介護の世界に入ったとき、最初に出会った“原点”でもあります。

■ 12本の「尊厳認知症介護講座」をつくる日々
現在、私は「尊厳認知症介護講座」として12本の動画講座を制作し、そのハイライト版（各60秒）をまとめている最中です。
12本を並べてみると、まるで一つの物語のように流れが見え、自分でも「よくここまで整理してきたな」と感じています。

この講座はもともと中国向けに制作し、中国語字幕もネイティブチェックを経て整えています。編集チームや出演モデルの協力もあり、単なる講義ではなく“心が動く学び”として仕上がりつつあります。

そして今、新たにタイ語版、マレーシア向け英語版、日本向け再構成版を準備しています。オープニングやエンディングに入れていた国別メッセージを差し替え、各国の学習者に寄り添う形に整えていく予定です。

■ 認知症を学ぶと人生が変わる——私自身の原体験
私が介護の世界に入ったのは、1989年のゴールドプランが始まる前後、社会が大きく動き出した時代でした。
当時は「企業が介護を担うことは良いのか？」という議論も盛んで、制度も仕組みもまだ整っていない時代です。それでも、認知症への支援が急速に注目され、社会課題としての認知症が大きく浮かび上がりはじめた頃でもありました。

私はこの「認知症の世界」から介護人生をスタートしました。
そして気づけば、私自身の人生そのものが大きく変わっていました。

認知症を学ぶということは、
人間とは何か
心とは何か
どのように寄り添い、共に生きるのか
——という根源的な問いへ自然と導かれます。

これは、人生そのものの再定義でもありました。

■ 認知症は「人間理解の学問」である
認知症介護ではBPSD（周辺症状）の理解が欠かせません。しかし、その背景には必ず「その人の人生」があります。
どこで育ったのか、何を食べてきたのか、どんな家族や地域社会に囲まれて生きてきたのか。
これら全てが“記憶”として脳に刻まれ、その人の現在の行動に深く関わっています。

脳科学も心理学も、生きてきた人生も、地域性も文化も、すべてが重なり合って“その人”を形づくるのです。

認知症を学ぶとは、
「人間を深く知る旅」
でもあると強く感じます。

そして、その人に向き合う自分自身の心、器、姿勢もまた問われます。
多くの介護職の方が「認知症と向き合うことで、自分自身も変化した」と語る理由はここにあります。

■ 「命をしぼませない環境」をつくること
富山先生が提唱した「もう一つの在宅」「命をしぼませない環境」という言葉があります。これは看取り介護だけに関わる概念ではありません。

認知症になっても、介護が必要になっても、人は“生きている”。
その生命の力をしぼませないよう、地域・建築・環境・介護のあり方を整えていくことが、私たちの使命だと感じます。

■ 12講座に込めた想い——実例と科学の両輪で学ぶ
今回の12講座は、半分以上を「実例」で構成しています。
難しい理論だけでは伝わりにくいため、実際の場面を示しながら、

住環境はどう影響するのか
接し方によって反応はどう変わるのか
BPSDはどのような背景で生じるのか
などを丁寧に伝えています。

脳科学・心理学・医学・環境学・介護実務がすべて結びついたとき、初めて「人としての理解」が深まります。

■ 認知症は“入り口”、その前には予防と健康寿命の領域がある
今回の講座には「予防」は多く含めていません。あくまで“認知症介護と理解”が中心です。
しかし実際には、認知症の前にはフレイル、サルコペニア、糖尿病、脳血管障害などの健康課題があります。

今後は「プレエイジング・トレーニング」や「インスタントシニア3.0」と連動させ、予防と理解の両面から新たな展開を広げていきたいと考えています。

■ 動画から教科書へ──Kindle書籍化への挑戦
さらに、この動画講座を学習者の“手元テキスト”としてKindle本にまとめる準備も進めています。
動画原稿を基にしつつ、ただの字幕ではなく「読み物」として仕上げるため、追加の構成と書き直しが必要です。

動画の公開と同時に、学べるテキストを整備することで、より深い理解につなげたいと考えています。

■ 尊厳という名のもとに、これから広がる世界
認知症を学ぶと人生が変わる——これは大げさな言葉ではありません。
私自身がそうであったように、学びは人の生き方を静かに、しかし確実に変えていきます。

これから中国、タイ、マレーシア、日本へと展開が進む中で、多くの方にこの学びを届け、人生の再定義を共に歩んでいきたいと思っています。

今日も最後までお読みいただきありがとうございました。
どうぞ良い一日をお過ごしください。

ご質問は本サイトの「お問い合わせ欄」からお気軽にお寄せください。