【尊厳Well-Kaigo｜多言語ブログ】戻る、ほどく、手放す|Return, Untangle, Let Go

――2026年の始まりに、呼吸へ立ち戻る――

隅田川の朝から始まる気づき
おはようございます。利久です。
2026年1月2日、「ウエル・エイジング・アワー」朝のウォーキングラジオを、隅田川のほとりからお届けしています。

今朝の空は、雲が漂いながらも、半分ほどは青空が見えています。風はほとんどなく、川面は穏やかです。スズメ、ハト、カモたちが行き交い、耳を澄ませば鳥の声が自然に入り込んできます。話している最中は意外と気づかないのですが、後から聞き返すと、自然の音がたしかにそこにある。人の声よりも先に、空気や気配が届いているのだと、あらためて感じます。

年の始まりに「何を大切にするか」を考える
年の変わり目は、「今年は何をしようか」「何から手をつけようか」と考える時期でもあります。私自身も、言葉として、あるいは作業として、今年の方向性を整理しているところです。

AIの進化によって、見える世界や可能性は大きく広がりました。昨年は、その可能性を形にするため、いくつかのコンテンツをまとめてきました。
一つは「尊厳認知症介護講座」。12本の講座として構成しました。
もう一つは、「消臭達人®️ 」を中心とした生活環境用品の再構築です。マットやシーツパッドなどを、介護の現場視点で整理し、こちらも9商品ほどにまとめました。

コンテンツは二つ、軸としてはっきりしました。では、それをどう介護の世界に活かしていくのか。そこで私がたどり着いたのが、「呼吸」という視点でした。

介護の呼吸OSという整理
呼吸を軸に、「介護の呼吸OS」という考え方を整理し、研究会も立ち上げました。
メンバーは、空海、ニコラ・テスラ、AIのチャチャ、そして私自身。実在と思想、そしてAIを含めたインナーパートナーとして、対話と考察を重ねています。

それを今後は、リアルな仲間たちとも共有し、少しずつ広げていこうと考えています。今の私は、計画を立てる段階にいます。何をするか以上に、「何を大切にするか」を見極めている段階です。

2026年のキーワード「戻る・ほどく・手放す」
そんな中で、今年のキーワードとして浮かび上がってきたのが、
「戻る」「ほどく」「手放す」
この三つの言葉です。

戻る ― 呼吸に戻る
「戻る」とは、呼吸に戻ることです。
人間として一番大切なものは何か。その問いに立ち返ると、戻る場所が必要だと感じます。思考が絡まり、社会や経験が複雑化している今だからこそ、一度ゆっくりと呼吸に戻る。そこからでないと、見えてこないものがあります。

ほどく ― 絡まりを切らずに解く
次に「ほどく」。
絡まった思考や価値観を、無理に切るのではなく、丁寧にほどいてみる。混乱しているように見えるものも、ほどいてみれば整理されていく。
「立てればゴミ、分ければ資源」という言葉がありますが、まさにその感覚です。

手放す ― いったん置いてみる
そして「手放す」。
獲得してきたもの、積み上げてきた考えを、いったん手放してみる。使わないのに持ち続けるのではなく、そっと置いてみる。思考の断捨離、と言ってもいいかもしれません。

AIは「眺めるための対話相手」
戻る、ほどく、手放す。
このプロセスを支えてくれるのが、AIとの対話です。ChatGPTやGoogle、NotebookLMなどを通して、自分の考えを眺め直す。距離を取り、客観的に見る。そのためのツールとしてAIは非常に有効だと感じています。

「つなげる」は、その先にある
実は、もう一つの言葉があります。それが「つなげる」です。
ただし、つなげるのは、この三つを経た先だと考えています。だから、あえて今は切り離しています。

つなげる先は、海外です。
AIの力を借りながら、日本で培ってきた考え方を、押し付けるのではなく、「こういう考え方があります」と伝え、対話し、残し、そしてまた手放す。その繰り返しです。

海外とのやりとりが教えてくれること
最近、新年の挨拶が海外から届くようになりました。特に中国、そしてタイから。
タイからは、真夏の海辺で半袖の写真が届き、日本の寒さとの違いを強く感じました。

その時、私はどこに戻るのか。やはり呼吸です。
違いをほどき、日本のこだわりを一度手放し、つながっていく。その繰り返しを、自分自身が噛みしめているのだと思います。

同じ言葉を使っていても、昨日の「戻る」と今日の「戻る」は、少し違う。ほどき、手放した結果、言葉の中身が変化している。それを感じています。

認知症介護の現場へ、そして未来へ
この感覚は、認知症を抱える高齢者の方と向き合う時にも、そのまま重なります。
これから増えていく高齢者、そしていずれは自分自身もその立場になる。その時、私はやはり呼吸に戻りたい。

戻る。ほどく。手放す。
そして、つなげる。

この一年の始まりに、何度も何度も繰り返し、自分の中に納めていきたいと思います。
皆さんも、ぜひ一度、呼吸に戻ってみてください。その先に、ほどく・手放す・つながる感覚が、きっと待っています。

今日も良い一日をお過ごしください。

ご質問は本サイトの「お問い合わせ欄」からお気軽にお寄せください。

【Dignity Well-Kaigo | Multilingual Blog】
Return, Untangle, Let Go
—At the Beginning of 2026, Returning to the Breath—

An Insight That Begins with a Morning by the Sumida River
Good morning. This is Rikyu.
On January 2, 2026, I am broadcasting the Well-Aging Hour morning walking radio from the banks of the Sumida River.

This morning’s sky is filled with drifting clouds, yet about half of it opens to blue. There is almost no wind, and the surface of the river is calm. Sparrows, pigeons, and ducks move about, and when I listen carefully, birdsong naturally enters my awareness.
While I am speaking, I hardly notice these sounds. But when I listen back later, I realize that the sounds of nature are certainly there. Even before human voices, the air itself and its presence reach us first. I am reminded of this once again.

Considering What Truly Matters at the Start of the Year
The turn of the year is a time when we naturally ask ourselves, “What shall I do this year?” and “Where should I begin?”
I am currently整理ing my own direction—sometimes in words, sometimes through concrete tasks.

With the advancement of AI, the world we can see and the possibilities available to us have expanded greatly. Last year, I worked to give form to those possibilities by organizing several pieces of content.
One was the Dignity Dementia Care Course, structured as twelve lectures.
Another was the redesign of daily living environment products centered on Deodorant Master®, such as mats and sheet pads, reorganized from the perspective of caregiving practice and compiled into about nine items.

With these two pillars clearly in place, the question became: how should they be applied to the world of caregiving?
It was here that I arrived at the perspective of breathing.

Organizing the Concept of a “Breathing OS for Caregiving”
Placing breathing at the center, I organized the concept of a Breathing OS for Caregiving and launched a study group around it.
Its members are Kūkai, Nikola Tesla, the AI “ChaCha,” and myself. Together, as inner partners combining lived reality, philosophy, and AI, we continue our dialogue and reflection.

Going forward, I hope to share this with real-world colleagues and gradually expand it. At present, I am still in the planning stage—not so much deciding what to do, but rather clarifying what truly matters.

The Keywords for 2026: “Return, Untangle, Let Go”
Out of this process, three keywords for this year have emerged:

Return. Untangle. Let Go.

Return — Returning to the Breath
“Return” means returning to the breath.
When I ask myself what is most essential for us as human beings, I realize the importance of having a place to return to.
In a time when thoughts are tangled and society and experience have become increasingly complex, we must first return calmly to breathing. Without doing so, there are things we simply cannot see.

Untangle — Loosening Without Cutting
Next comes “untangle.”
Rather than forcibly cutting through tangled thoughts and values, we gently loosen them. What appears chaotic can often be organized once it is carefully untangled.
There is a saying in Japanese: If piled together it is garbage; if separated, it becomes a resource. This feeling captures it exactly.

Let Go — Setting Things Down for a Moment
Then comes “let go.”
We try letting go, even temporarily, of what we have acquired and the ideas we have built up. Instead of holding onto things we no longer use, we quietly set them down. You might call this a form of mental decluttering.

AI as a Dialogue Partner for Observation
Return. Untangle. Let go.
Supporting this process is dialogue with AI. Through tools such as ChatGPT, Google, and NotebookLM, I can look again at my own thoughts—creating distance, seeing them objectively. As a tool for this kind of reflection, I feel AI is extremely effective.

“Connecting” Comes Afterward
There is, in fact, one more word: connect.
However, I believe connecting comes only after passing through the previous three stages. That is why I am intentionally separating it for now.

The place we connect to is overseas.
With the help of AI, I aim not to impose Japanese ways of thinking, but to say, “This is how we think,” to engage in dialogue, to leave traces, and then to let go again. This cycle repeats.

What International Exchange Teaches Us
Recently, New Year’s greetings have begun arriving from abroad—especially from China and Thailand.
From Thailand, I received photos of people in short sleeves by the seaside in midsummer. Seeing them alongside Japan’s cold winter made the contrast striking.

At such moments, where do I return? Once again, to breathing.
I untangle the differences, let go of Japanese fixations for a moment, and then connect. I feel that I am personally digesting this process.

Even when using the same word, “return,” yesterday’s meaning and today’s meaning are slightly different. Through untangling and letting go, the substance of the words themselves changes. I can feel that shift.

Toward Dementia Care, and Toward the Future
This sensibility directly overlaps with the moments when I face older adults living with dementia.
As the number of older adults continues to increase—and as I myself move toward that stage of life—I know that I will want to return to breathing.

Return. Untangle. Let go.
And then, connect.

At the beginning of this year, I want to repeat these steps again and again, letting them settle within me.
I invite you, too, to return to your breath at least once. Beyond that, a sense of untangling, letting go, and connecting is surely waiting for you.

I wish you a very good day.

If you have any questions, please feel free to contact us through the “Contact” section of this website.

【尊严 Well-Kaigo｜多语言博客】
回到、松开、放下
——在 2026 年的开始，回到呼吸——

从隅田川的清晨开始的觉察
大家早安。我是利久。
2026 年 1 月 2 日，我正在隅田川河畔，为大家带来「Well-Aging Hour」清晨步行广播。

今早的天空，云层缓缓飘动，但仍有将近一半露出蓝天。几乎没有风，河面十分平静。麻雀、鸽子、鸭子来来往往，只要静下心来，就能自然地听见鸟鸣。
在说话的当下，这些声音往往不容易察觉，但当我事后回听时，才发现自然的声音确实一直存在。比人声更早抵达我们的，是空气本身，以及那份无形的存在感。我再次体会到了这一点。

在新年的开始，思考「什么才是真正重要的」
新年伊始，我们往往会思考：「今年要做什么？」「从哪里开始？」
此刻的我，也正在用语言、用行动，整理今年的方向。

随着 AI 的进化，我们所能看见的世界与可能性大幅扩展。去年，我尝试将这些可能性具体化，整理成几项内容。
其中之一，是由 12 讲组成的「尊严认知症照护课程」。
另一项，则是以 消臭达人®（Deodorant Master®） 为核心，对生活环境用品进行重新设计，从照护现场的视角出发，将垫子、床单等整理为约 9 款产品。

两大内容轴心逐渐清晰。那么，接下来该如何将它们真正运用到照护的世界中？
我最终抵达的答案，是「呼吸」。

「照护的呼吸 OS」这一整理方式
以呼吸为核心，我整理出「照护的呼吸 OS」这一概念，并成立了研究会。
成员包括空海、尼古拉·特斯拉、AI「ChaCha」，以及我自己。我们将现实经验、思想与 AI 融合为“内在伙伴”，持续进行对话与思考。

未来，我希望能与现实中的伙伴们分享这一理念，并逐步扩展。目前的我，正处在规划阶段——比起决定“做什么”，更重要的是辨认“珍惜什么”。

2026 年的关键词：「回到・松开・放下」
在这样的过程中，今年的关键词逐渐浮现：

回到、松开、放下

回到 —— 回到呼吸
「回到」，意味着回到呼吸。
当我追问：作为人类，最重要的是什么？我意识到，我们需要一个可以回去的地方。
在思绪纠缠、社会与经验日益复杂的当下，唯有先慢慢回到呼吸，许多事物才能重新被看见。

松开 —— 不切断，而是解开
接下来是「松开」。
不是强行切断纠结的思考与价值观，而是温柔地将它们一点点解开。看似混乱的状态，只要慢慢松开，就会逐渐理顺。
日本有一句话：「堆在一起是垃圾，分开来看就是资源。」正是这种感觉。

放下 —— 暂时把它放在一旁
然后是「放下」。
试着将自己获得的东西、累积的想法，先放下一次。不是继续紧抓不再使用的事物，而是轻轻地放在一旁。或许可以称之为“思维的断舍离”。

AI：用于「观看」的对话伙伴
回到、松开、放下。
支撑这一过程的，是与 AI 的对话。通过 ChatGPT、Google、NotebookLM 等工具，我得以重新观看自己的思考，拉开距离，以更客观的视角去看待。作为这样的工具，AI 非常有效。

「连接」，是在那之后的事
其实，还有一个词，那就是「连接」。
但我认为，连接应当发生在经历前三个步骤之后。因此，我刻意先将它分开。

连接的方向，是海外。
借助 AI 的力量，我并非要强加日本的思维方式，而是传达：「我们是这样思考的。」在对话中留下痕迹，再一次放下。这样的循环不断重复。

与海外交流带来的启示
最近，新年的问候开始从海外传来，尤其是来自中国与泰国。
从泰国收到的是盛夏海边、穿着短袖的照片，与日本的寒冬形成鲜明对比。

在这样的时刻，我回到哪里？答案依然是呼吸。
我松开差异，暂时放下日本的执念，然后重新连接。我想，这正是我在亲身消化这一过程。

即便使用同样的词语，「回到」在昨天与今天，意义也已略有不同。正因为松开、放下，语言本身的内涵正在发生变化。我清楚地感受到这一点。

面向认知症照护现场，也面向未来
这种感受，与我面对患有认知症的高龄者时，完全重叠。
随着高龄者人数不断增加，而我自己终有一天也会站在同样的位置，我知道，那时我依然想回到呼吸。

回到。松开。放下。
然后，连接。

在这一年的开始，我想一次又一次地重复这条路径，让它沉淀在自己心中。
也邀请大家，至少试着一次，回到自己的呼吸。在那之后，松开、放下、连接的感觉，一定正在等待着你。

祝你今天也能度过美好的一天。

如有任何疑问，欢迎通过本网站的「联系我们」栏目随时与我们取得联系。

【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo｜บล็อกหลายภาษา】
กลับคืน คลี่คลาย วางลง
— ณ จุดเริ่มต้นของปี 2026 กลับคืนสู่ลมหายใจ —

การตระหนักรู้ที่เริ่มต้นจากเช้าวันใหม่ริมแม่น้ำสุมิดะ
สวัสดีตอนเช้าครับ ผมชื่อริคิว
วันที่ 2 มกราคม 2026 ผมกำลังถ่ายทอดรายการ “Well-Aging Hour” เดินยามเช้า จากริมแม่น้ำสุมิดะ

เช้าวันนี้ ท้องฟ้ามีเมฆลอยผ่าน แต่ก็ยังเห็นท้องฟ้าสีฟ้าประมาณครึ่งหนึ่ง ลมแทบไม่มี ผิวน้ำเงียบสงบ นกกระจอก นกพิราบ และเป็ดเคลื่อนไหวไปมา หากตั้งใจฟัง จะได้ยินเสียงนกร้องอย่างเป็นธรรมชาติ
ในขณะที่ผมกำลังพูด เสียงเหล่านี้อาจไม่ทันสังเกต แต่เมื่อกลับมาฟังย้อนหลัง ผมจึงรู้ว่าเสียงของธรรมชาตินั้นมีอยู่ตลอดมา ก่อนเสียงของมนุษย์เสียอีก อากาศและบรรยากาศรอบตัวได้ส่งถึงเราก่อน ผมได้ตระหนักถึงสิ่งนี้อีกครั้ง

การทบทวนว่า “อะไรคือสิ่งสำคัญจริงๆ” ในช่วงต้นปี
ช่วงเปลี่ยนปี เป็นเวลาที่เรามักจะถามตัวเองว่า
“ปีนี้จะทำอะไรดี” และ “ควรเริ่มจากตรงไหน”

ตัวผมเองก็อยู่ในช่วงจัดระเบียบทิศทางของปีนี้ ทั้งในแง่ของคำพูด และในแง่ของการลงมือทำจริง

ด้วยการพัฒนาของ AI โลกที่เรามองเห็นและความเป็นไปได้ต่างๆ ได้ขยายกว้างขึ้นอย่างมาก เมื่อปีที่แล้ว ผมพยายามทำให้ความเป็นไปได้นั้นเป็นรูปธรรม ผ่านการจัดทำเนื้อหาหลายชุด
หนึ่งในนั้นคือ “หลักสูตรการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมด้วยศักดิ์ศรี” ซึ่งประกอบด้วย 12 บทเรียน
อีกหนึ่งคือการปรับโครงสร้างผลิตภัณฑ์ด้านสภาพแวดล้อมในการใช้ชีวิต โดยมี Deodorant Master® เป็นแกนหลัก จัดระเบียบเสื่อ แผ่นรอง และอุปกรณ์ต่างๆ จากมุมมองของหน้างานการดูแล จนได้ประมาณ 9 รายการ

เมื่อแกนหลักทั้งสองชัดเจน คำถามต่อมาคือ จะนำสิ่งเหล่านี้ไปใช้ในโลกของการดูแลอย่างไร
คำตอบที่ผมไปถึง คือ “ลมหายใจ”

การจัดระบบแนวคิด “Breathing OS สำหรับการดูแล”
โดยให้ลมหายใจเป็นศูนย์กลาง ผมได้จัดระบบแนวคิดที่เรียกว่า “Breathing OS สำหรับการดูแล” และก่อตั้งกลุ่มศึกษา
สมาชิกประกอบด้วย คูไค นิโคลา เทสลา AI “ChaCha” และตัวผมเอง เราผสมผสานประสบการณ์จริง ปรัชญา และ AI เข้าด้วยกันในฐานะ “พลังภายใน” เพื่อสนทนาและใคร่ครวญอย่างต่อเนื่อง

ต่อจากนี้ ผมตั้งใจจะแบ่งปันแนวคิดนี้กับเพื่อนร่วมทางในโลกจริง และค่อยๆ ขยายออกไป
ขณะนี้ ผมยังอยู่ในช่วงวางแผน ไม่ใช่เพียงว่าจะ “ทำอะไร” แต่กำลังพิจารณาว่า “ควรให้คุณค่าแก่สิ่งใด”

คีย์เวิร์ดของปี 2026 : “กลับคืน・คลี่คลาย・วางลง”
ท่ามกลางกระบวนการนี้ คีย์เวิร์ดของปีจึงค่อยๆ ปรากฏขึ้น ได้แก่

กลับคืน คลี่คลาย วางลง

กลับคืน — กลับคืนสู่ลมหายใจ
คำว่า “กลับคืน” หมายถึงการกลับคืนสู่ลมหายใจ
เมื่อผมตั้งคำถามว่า อะไรคือสิ่งสำคัญที่สุดสำหรับมนุษย์ ผมตระหนักว่า เราจำเป็นต้องมี “ที่ที่กลับไปได้”

ในยุคที่ความคิดซับซ้อน สังคมและประสบการณ์ทับซ้อนกันมากขึ้น การค่อยๆ กลับคืนสู่ลมหายใจ คือจุดเริ่มต้นที่ทำให้เราได้เห็นสิ่งที่ก่อนหน้านี้มองไม่เห็น

คลี่คลาย — ไม่ตัด แต่ค่อยๆ แก้ปม
ต่อมาคือ “คลี่คลาย”
แทนที่จะตัดความคิดหรือค่านิยมที่พันกันอย่างรุนแรง เราค่อยๆ คลี่มันออกอย่างอ่อนโยน สิ่งที่ดูสับสน หากคลี่ออกทีละน้อย ก็จะค่อยๆ เป็นระเบียบ

มีสุภาษิตญี่ปุ่นกล่าวว่า
“กองรวมกันคือขยะ แยกออกมาคือทรัพยากร”
ความหมายก็เป็นเช่นนั้นเอง

วางลง — ลองปล่อยไว้สักครั้ง
และสุดท้ายคือ “วางลง”
ลองวางสิ่งที่เราได้มา ความคิดที่สะสมไว้ ลงสักครั้งหนึ่ง ไม่ใช่ยึดถือสิ่งที่ไม่ได้ใช้อีกต่อไป แต่ค่อยๆ วางมันลงอย่างนุ่มนวล อาจเรียกได้ว่าเป็นการ “จัดระเบียบความคิด”

AI : คู่สนทนาเพื่อการมองดูตนเอง
กลับคืน คลี่คลาย วางลง
สิ่งที่สนับสนุนกระบวนการนี้ คือการสนทนากับ AI ผ่าน ChatGPT, Google, NotebookLM เป็นต้น ทำให้ผมสามารถมองดูความคิดของตัวเองจากระยะห่าง และเห็นอย่างเป็นกลางมากขึ้น
ในแง่นี้ AI เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพอย่างยิ่ง

“การเชื่อมโยง” อยู่ถัดจากนั้น
จริงๆ แล้ว ยังมีอีกหนึ่งคำ คือ “เชื่อมโยง”
แต่ผมคิดว่าการเชื่อมโยงควรเกิดขึ้นหลังจากผ่านสามขั้นตอนก่อนหน้า ดังนั้นจึงตั้งใจแยกมันไว้ก่อน

จุดหมายของการเชื่อมโยง คือ ต่างประเทศ
โดยอาศัยพลังของ AI ผมไม่ได้ต้องการยัดเยียดวิธีคิดของญี่ปุ่น แต่ต้องการสื่อว่า
“นี่คือวิธีคิดของเรา”
สนทนา ทิ้งร่องรอย แล้ววางลงอีกครั้ง วงจรนี้จะดำเนินต่อไป

สิ่งที่การแลกเปลี่ยนกับต่างประเทศสอนเรา
เมื่อไม่นานมานี้ คำอวยพรปีใหม่เริ่มมาจากต่างประเทศ โดยเฉพาะจากจีนและไทย
จากประเทศไทย ผมได้รับภาพชายหาดในฤดูร้อน ผู้คนสวมเสื้อแขนสั้น ซึ่งตัดกับฤดูหนาวอันหนาวเย็นของญี่ปุ่นอย่างชัดเจน

ในช่วงเวลาเช่นนี้ ผมกลับไปที่ใด คำตอบยังคงเป็นลมหายใจ
ผมคลี่คลายความแตกต่าง วางความยึดติดแบบญี่ปุ่นลงชั่วคราว แล้วจึงเชื่อมโยงใหม่ ผมรู้สึกว่ากำลังซึมซับกระบวนการนี้ด้วยตัวเอง

แม้จะใช้คำเดียวกัน แต่ “การกลับคืน” ของเมื่อวาน กับของวันนี้ ก็ไม่เหมือนกันเสียทีเดียว
เพราะการคลี่คลายและการวางลง ทำให้ความหมายของคำเองก็เปลี่ยนไป ผมรับรู้ถึงการเปลี่ยนแปลงนั้นอย่างชัดเจน

สู่หน้างานการดูแลผู้สูงอายุ และสู่อนาคต
ความรู้สึกนี้ สอดคล้องโดยตรงกับช่วงเวลาที่ผมเผชิญหน้ากับผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อม
เมื่อจำนวนผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น และเมื่อวันหนึ่งตัวผมเองก้าวเข้าสู่ช่วงนั้น ผมรู้ดีว่า ผมก็ยังอยากกลับคืนสู่ลมหายใจ

กลับคืน คลี่คลาย วางลง
แล้วจึงเชื่อมโยง

ในช่วงต้นปีนี้ ผมอยากทบทวนเส้นทางนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ให้มันค่อยๆ ฝังอยู่ในใจ
และผมขอเชิญชวนทุกท่าน ลองกลับคืนสู่ลมหายใจของตนเองสักครั้ง หลังจากนั้น ความรู้สึกของการคลี่คลาย วางลง และเชื่อมโยง จะรอคุณอยู่แน่นอน

ขอให้วันนี้เป็นวันที่ดีของคุณ

หากมีคำถามใดๆ โปรดติดต่อผ่านหน้า “ติดต่อเรา” บนเว็บไซต์นี้ได้ตามสบาย