【尊厳Well-Kaigo｜多言語ブログ】言葉が歳を重ねる｜Words Grow Older

―― 大晦日の隅田川から考える、成熟と呼吸 ――

大晦日の朝、隅田川のほとりで
おはようございます。利久です。
今日も「ウエルエイジング・アワー」ウォーキングラジオを、隅田川のほとりからお届けしています。上空には青空が広がり、オレンジ色の朝日がうっすらと空を染め、川面や建物に反射しています。今日は大晦日、2025年の最後の日です。

当たり前のようにこの場所を歩き、こうして皆さんと時間や思考を共有できることを、とても嬉しく感じています。今年一年お付き合いいただき、本当にありがとうございました。とはいえ、まだ終わりではありません。今日のテーマは「言葉が歳を重ねる」です。

「老いる」とは、失うことなのでしょうか
私たちは「年を重ねる」「老いる」という言葉を、どこか失うことと結びつけて考えがちです。しかし私は最近、少し違う感覚を持つようになりました。それは、「言葉そのものも歳を重ねているのではないか」という感覚です。

このラジオも、私の思考を言葉にしてアウトプットしている場です。その言葉自体が、人生を刻み、エイジングし、成熟していく。朝、歩きながら呼吸を整えていると、そんなことを強く感じます。

高齢者になって見えてきた思考の変化
私は現在68歳です。いわゆる「高齢者」というカテゴリーに入る年齢になり、自分自身の変化を実感しています。確かに体は変わります。若い頃のように走れなくなり、疲れやすくなることもあります。

けれども、それは成長が止まったということではありません。むしろ、深まっている、成熟しているという感覚があります。だからこそ、もっと学びたい、もっと考えたい、そしてそれを言葉にして伝えたいと思うのです。年を重ねることは、衰退ではなく、成長と成熟のプロセスだと私は感じています。

成熟のプロセスとしての「アウトプット」
老いを「結果」や「到達点」としてではなく、「プロセス」として捉えると、見える景色が変わってきます。できないことを受け止めながらも、その中で伝えたいこと、考え続けたいこと、まだ到達していない未来がある。

学び、言葉にし、記録に残していく。その積み重ね自体が、私にとっての成熟であり、成長なのです。言葉もまた、その人の人生とともに歳を重ね、深まっていくのだと思います。

インスタントシニア体験の意義と限界
1992年、日本に「インスタントシニア体験」が導入されました。重りをつけ、視界を制限し、耳栓をして、高齢者の身体的な不便さを体感するプログラムです。自動販売機でコインを入れにくい、飲み物を取りにくい、といった体験から、多くの改善や製品開発が生まれました。

この取り組みは非常に重要でした。しかし一方で、「老いは成長のプロセスである」という視点は、十分に組み込まれていなかったようにも感じます。できないことへの理解は進みましたが、成熟し続ける存在としての高齢者像は、まだ弱かったのではないでしょうか。

インスタントシニア3.0という発想
そこで私が考えているのが「インスタントシニア3.0」です。介護や支援の現場は30年以上積み重ねられ、できないことを支える方法論は確立されてきました。これから必要なのは、「老いは成長の証である」という視点に立った新しい体験と教育です。

私たちは、何を獲得してきたのか。これまでの経験を、どう未来につないでいくのか。成長のプロセスを生きているという実感そのものが、インスタントシニア3.0の核心だと考えています。

言葉の成熟と、呼吸への回帰
歳を重ねるにつれ、言葉との向き合い方も変わりました。かつては、何気ない言葉で人を傷つけたり、傷ついたりすることもありました。しかし、人の痛みや成長に触れる中で、私は「呼吸」に行き着きました。

言葉が通じにくい方、言語や文化の異なる国の方々と向き合うとき、最後に共通するのは呼吸です。言葉が成熟していくからこそ、その先にある呼吸に戻る必要があるのだと感じています。

言葉の前にある「余白」
最近、言葉を使う前にある「余白」について深く考えるようになりました。思考の前、言葉の前にある余白。その余白を感じるとき、私は自然と呼吸に意識が向きます。

空海やニコラ・テスラが伝えようとしたことも、本質的には「呼吸を整える」ことだったのではないでしょうか。思考が成熟したからこそ、呼吸というOSを整えなければ、介護も教育も立ち上がらない。そんな感覚を、今強く持っています。

年の瀬に思う、言葉と人生のエイジング
大晦日が近づくと、東京の空は澄み、空気が透き通ってきます。人や車の動きが減り、呼吸がしやすくなるこの感覚を、私は毎年味わっています。

言葉も、思考も、人生とともにエイジングしていく。その中で余白を見つけ、呼吸に戻り、また次の言葉を紡いでいく。そんな成熟のプロセスを大切にしながら、新しい年を迎えたいと思います。

皆さんは、この一年をどのように振り返っているでしょうか。どうぞ良い新年をお迎えください。今年も本当にありがとうございました。

ご質問は本サイトの「お問い合わせ欄」からお気軽にお寄せください。

Dignity Well-Kaigo | Words Grow Older
— Reflections on Maturity and Breathing from the Sumida River on New Year’s Eve —

A New Year’s Eve Morning by the Sumida River
Good morning. This is Rikyu.
Today as well, I am sharing the Well-Aging Hour Walking Radio from the banks of the Sumida River. Above me, a clear blue sky spreads wide, softly tinted with orange by the morning sun. That light reflects gently on the river’s surface and the surrounding buildings. Today is New Year’s Eve—the final day of 2025.

Being able to walk here as usual and share this time and these thoughts with you brings me deep joy. Thank you sincerely for accompanying me throughout this year. And yet, this is not the end. Today’s theme is “Words Grow Older.”

Is Aging Really About Loss?
When we speak of “growing older” or “aging,” we often associate it with loss. But recently, I have begun to feel something different. I have started to think that words themselves grow older as well.

This radio program is an act of putting my thoughts into words—an output of my inner life. And those words, too, are etched with time. They age, mature, and deepen along with my life. As I walk each morning, breathing steadily, this sensation grows clearer.

Changes Seen from Within Old Age
I am now 68 years old—an age commonly classified as “elderly.” As my body changes, I feel it directly. I cannot run as I once did. Fatigue comes more easily.

Yet this does not mean that growth has stopped. On the contrary, I feel a sense of deepening. Because of this, I want to continue learning, thinking, and expressing myself in words. Aging, to me, is not decline—it is a process of growth and maturation.

Output as a Form of Maturity
When we view aging not as a final destination but as an ongoing process, the scenery changes. Even as we accept what we can no longer do, there remains much we wish to convey, much we continue to contemplate, and futures we have not yet reached.

To study, to put thoughts into words, and to leave records—this ongoing practice itself is my form of maturity. Words, too, age alongside the person who speaks them.

The Meaning and Limits of “Instant Senior” Experiences
In 1992, Japan introduced the Instant Senior Experience. Participants wore weights, restricted their vision, blocked their hearing, and simulated reduced dexterity in order to understand the physical difficulties of older adults. These experiences led to improvements in product design and social awareness.

This effort was meaningful and necessary. However, I now feel that one crucial perspective was missing: the idea that aging itself is a process of growth. While we learned how difficult things become, we did not fully recognize the elderly as people who continue to mature.

Toward “Instant Senior 3.0”
This realization led me to the concept of Instant Senior 3.0. Over more than 30 years, caregiving and support systems have matured. We understand how to assist people with what they can no longer do.

Now, what we need is a new program grounded in the belief that aging is evidence of growth. What have we gained through life? How do we carry that forward into the future? Experiencing oneself as still growing—that is the heart of Instant Senior 3.0.

The Maturation of Words and Returning to Breath
As I have aged, my relationship with words has changed. In the past, careless words sometimes hurt others—or myself. Through encountering pain, learning, and growth, I arrived at breathing.

When words fail—when language does not reach, or when cultures differ—what remains universal is breath. Because words mature, we eventually return to what lies beyond them: breathing.

The “Space” Before Words
Recently, I have been reflecting deeply on the space that exists before words. Before thought, before language, there is a quiet margin—an inner space. When I sense that space, my awareness naturally returns to breathing.

Perhaps what figures like Kukai and Nikola Tesla ultimately conveyed was this: first, regulate your breath. Only then can thought and language function properly. As thinking matures, we must align the operating system beneath it—breath itself.

Year-End Reflections on the Aging of Words and Life
As New Year’s Eve approaches, Tokyo’s sky becomes clearer. The air grows lighter, easier to breathe. Fewer people, fewer cars—this change is something I feel every year.

Words age. Thoughts age. Life itself ages. And within that process, we rediscover space, return to breath, and begin to form new words once again. Holding this cycle close, I welcome the coming year.

How do you reflect on this past year?
I wish you a peaceful and fulfilling New Year. Thank you, from the bottom of my heart, for everything this year.

If you have any questions, please feel free to contact us through the “Contact” section of this website.

If you would like, I can also provide:

a shorter English version (for SNS or podcast descriptions),
a more poetic literary translation, or
Chinese / Thai translations aligned with your Well-Kaigo terminology.

尊严 Well-Kaigo｜语言也会老去
—— 来自隅田川除夕清晨的成熟与呼吸思考 ——

隅田川畔的除夕清晨
大家早安。我是利久。
今天依然从隅田川河畔，为大家带来《Well-Aging Hour 早晨散步广播》。抬头望去，晴朗的蓝天铺展开来，橙色的朝阳轻轻染上天空，也倒映在河面与周围的建筑上。今天是除夕，2025年的最后一天。

能够像往常一样走在这里，与大家分享这段时间与思考，我感到由衷的喜悦。衷心感谢大家这一年来的陪伴。当然，这并不是结束。今天的主题是——「语言也会老去」。

老去，真的只是失去吗？
当我们谈到“变老”“老去”时，往往会联想到失去。但最近，我开始有了不同的感受。我发现，语言本身也在随着时间老去、成熟。

这档广播，是我将思考转化为语言的一种输出。而这些语言，也在记录人生的轨迹，随着时间沉淀、深化。清晨散步、调整呼吸时，这种感觉变得愈发清晰。

从高龄者的立场看到的变化
我现在68岁，已经被归入“高龄者”的范畴。身体的变化，我切身感受得到。曾经可以轻松做到的事，如今变得困难，疲劳也更容易出现。

但这并不意味着成长停止了。相反，我感受到的是一种加深与成熟。正因为如此，我更想继续学习、思考，并把这些感受化为语言传递出去。对我来说，老去不是衰退，而是成长与成熟的过程。

将“输出”视为成熟的一部分
如果把老去视为一个持续的过程，而不是结果或终点，眼前的风景就会发生变化。即使接受了“做不到”的现实，我们依然有想要表达的内容，有持续思考的主题，也有尚未抵达的未来。

学习、书写、记录——这些持续的行动，本身就是成熟的体现。语言，也会随着说话者的人生，一同老去、深化。

“即时高龄体验”的意义与局限
1992年，日本引入了“即时高龄体验”项目。通过佩戴负重、限制视野、遮挡听觉、束缚手指，来体会高龄者在日常生活中的不便。这些体验推动了产品改良和社会理解。

这项尝试非常重要，也极具价值。但现在回头看，我觉得其中缺少了一个关键视角——老去本身也是成长的过程。我们更多理解了“不方便”，却还没有充分看到“持续成熟的高龄者”。

走向“Instant Senior 3.0”
正因如此，我提出了Instant Senior 3.0（即时高龄3.0）的概念。三十多年来，照护与支持体系不断完善，我们已经掌握了如何支援“做不到”的人。

接下来需要的，是建立在“老去是成长的证明”这一理念上的新项目。我们在人生中获得了什么？又该如何将这些经验传递到未来？能够真实体验“自己仍在成长”，这正是 Instant Senior 3.0 的核心。

语言的成熟，以及回到呼吸
随着年龄增长，我与语言的关系也发生了变化。过去，我可能会因为无心的话伤害他人，或被他人的话所伤。在不断体会他人的痛苦、学习与成长的过程中，我最终回到了呼吸。

当语言无法传达，当文化与语言不同，真正共通的，是呼吸。正因为语言在成熟，我们才会再次回到语言之外的本源——呼吸。

语言之前的“留白”
最近，我开始深入思考语言之前的“留白”。在思考之前、语言之前，存在着一种安静的空间。当我触及那份留白时，自然就会回到呼吸之中。

也许，空海与尼古拉·特斯拉在试图传达的，本质上正是这一点——先调整呼吸。当思考不断成熟，如果不先整理好作为操作系统的“呼吸”，那么照护、教育等一切，都难以真正启动。

年终，对语言与人生老去的思索
每到除夕，东京的天空总会变得更加澄澈。空气变得通透，呼吸也更加顺畅。人流减少、车辆变少——这种变化，我每年都能清楚地感受到。

语言会老去，思考会老去，人生亦然。在这样的循环中，我们发现留白，回到呼吸，再一次孕育新的语言。怀抱这样的过程，我迎接即将到来的新一年。

这一年，大家是如何回顾的呢？
衷心祝愿大家迎来一个平静而充实的新年。非常感谢大家这一年的陪伴。

如有任何疑问，欢迎通过本网站的「联系我们」栏目随时与我们取得联系。

【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี　Well-Kaigo】｜ถ้อยคำก็เติบโตไปตามกาลเวลา
— การใคร่ครวญเรื่องความงอกงามและลมหายใจ จากเช้าวันสิ้นปีริมแม่น้ำสุมิดะ —

เช้าวันสิ้นปีริมแม่น้ำสุมิดะ
สวัสดีตอนเช้าครับ ผมริคิว
วันนี้เช่นเคย ผมขอส่งเสียงจากรายการ “Well-Aging Hour – วิทยุเดินยามเช้า” ริมแม่น้ำสุมิดะ เมื่อเงยหน้ามองขึ้นไป เห็นท้องฟ้าสีฟ้าใสทอดยาว แสงอาทิตย์ยามเช้าสีส้มอ่อนแต้มท้องฟ้าอย่างนุ่มนวล และสะท้อนลงบนผิวน้ำและอาคารรอบข้าง วันนี้คือวันสิ้นปี วันสุดท้ายของปี 2025

การได้เดินอยู่ที่นี่เช่นเคย และได้แบ่งปันช่วงเวลาและความคิดกับทุกท่าน ทำให้ผมรู้สึกซาบซึ้งใจอย่างยิ่ง ขอบคุณจากใจสำหรับการติดตามตลอดปีที่ผ่านมา แต่เรื่องราวยังไม่จบ วันนี้ผมอยากชวนทุกท่านมาคิดในหัวข้อ
“ถ้อยคำก็เติบโตไปตามกาลเวลา”

ความชราหมายถึงการสูญเสียจริงหรือ
เมื่อเราพูดถึงการ “แก่ตัวลง” หรือ “ชราลง” เรามักเชื่อมโยงกับการสูญเสีย แต่ระยะหลังมานี้ ผมเริ่มรู้สึกแตกต่างออกไป ผมคิดว่า ถ้อยคำเองก็เติบโตและแก่ไปพร้อมกับเราเช่นกัน

รายการนี้คือการถ่ายทอดความคิดของผมออกมาเป็นถ้อยคำ และถ้อยคำเหล่านั้นก็ได้บันทึกร่องรอยของชีวิต ค่อย ๆ สุกงอม ลึกซึ้งขึ้นตามกาลเวลา ขณะเดินยามเช้าและปรับลมหายใจ ความรู้สึกนี้ยิ่งชัดเจนขึ้น

การเปลี่ยนแปลงที่มองเห็นจากมุมมองของผู้สูงวัย
ปัจจุบันผมอายุ 68 ปี และถูกจัดอยู่ในกลุ่ม “ผู้สูงอายุ” การเปลี่ยนแปลงของร่างกายเป็นสิ่งที่ผมสัมผัสได้โดยตรง สิ่งที่เคยทำได้อย่างง่ายดาย กลับทำได้ยากขึ้น ความเหนื่อยล้าเกิดขึ้นง่ายกว่าเดิม

แต่สิ่งนี้ไม่ได้หมายความว่าการเติบโตได้หยุดลง ตรงกันข้าม ผมกลับรู้สึกถึง ความลึกซึ้งและความงอกงามภายใน เพราะเหตุนี้เอง ผมจึงอยากเรียนรู้ คิด และถ่ายทอดออกมาเป็นถ้อยคำต่อไป สำหรับผม การแก่ตัวไม่ใช่ความเสื่อมถอย แต่คือกระบวนการของการเติบโตและความสุกงอม

การถ่ายทอดออกมา คือส่วนหนึ่งของความงอกงาม
หากเรามองความชราไม่ใช่เป็นจุดจบ แต่เป็นกระบวนการ ภาพที่เห็นตรงหน้าจะเปลี่ยนไป แม้เราจะยอมรับในสิ่งที่ “ทำไม่ได้” แล้วก็ตาม เรายังมีสิ่งที่อยากถ่ายทอด มีเรื่องที่อยากใคร่ครวญ และมีอนาคตที่ยังไปไม่ถึง

การเรียนรู้ การเขียน การบันทึกอย่างต่อเนื่อง นั่นเองคือรูปแบบหนึ่งของความงอกงาม และถ้อยคำก็จะเติบโตไปพร้อมกับชีวิตของผู้ใช้มัน

ความหมายและขีดจำกัดของ “Instant Senior”
ในปี 1992 ญี่ปุ่นได้นำโครงการ “Instant Senior” มาใช้ โดยให้ผู้เข้าร่วมสวมอุปกรณ์ถ่วงน้ำหนัก จำกัดการมองเห็น การได้ยิน และการเคลื่อนไหวของนิ้ว เพื่อสัมผัสความไม่สะดวกของผู้สูงวัย ประสบการณ์เหล่านี้นำไปสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์และความเข้าใจในสังคม

นี่คือความพยายามที่สำคัญมาก อย่างไรก็ตาม เมื่อมองย้อนกลับไป ผมรู้สึกว่ายังขาดมุมมองหนึ่งไป นั่นคือ ความชราในฐานะกระบวนการของการเติบโต เราเข้าใจ “ความลำบาก” มากขึ้น แต่ยังมองเห็น “ความงอกงามอย่างต่อเนื่อง” ของผู้สูงวัยไม่ชัดเจนพอ

ก้าวสู่ Instant Senior 3.0
จากจุดนี้เอง ผมจึงเสนอแนวคิด Instant Senior 3.0 ตลอดกว่า 30 ปีที่ผ่านมา ระบบการดูแลและการสนับสนุนได้พัฒนาอย่างมาก เราเข้าใจดีแล้วว่าจะช่วยเหลือผู้ที่ “ทำไม่ได้” อย่างไร

ต่อจากนี้ สิ่งที่จำเป็นคือโปรแกรมใหม่ที่ตั้งอยู่บนแนวคิดว่า
การแก่ตัวคือหลักฐานของการเติบโต
เราผ่านอะไรมาบ้าง ได้รับอะไรจากชีวิต และจะส่งต่อสิ่งเหล่านั้นไปสู่อนาคตอย่างไร การได้สัมผัสว่าตนเองยังคงเติบโตอยู่ นั่นคือหัวใจของ Instant Senior 3.0

ความสุกงอมของถ้อยคำ และการกลับสู่ลมหายใจ
เมื่ออายุมากขึ้น ความสัมพันธ์ของผมกับถ้อยคำก็เปลี่ยนไป ในอดีต ผมอาจเผลอใช้คำพูดที่ทำร้ายผู้อื่น หรือถูกคำพูดของคนอื่นทำร้าย แต่ผ่านการเรียนรู้ ความเจ็บปวด และการเติบโต ผมได้กลับมาสู่ ลมหายใจ

เมื่อถ้อยคำไม่อาจสื่อสารได้เต็มที่ เมื่อภาษาและวัฒนธรรมแตกต่าง สิ่งที่ทุกคนมีร่วมกันคือการหายใจ และเพราะถ้อยคำได้เติบโตขึ้น เราจึงย้อนกลับมาสู่สิ่งที่อยู่ก่อนถ้อยคำ นั่นคือลมหายใจ

“ช่องว่าง” ก่อนถ้อยคำ
ระยะหลัง ผมครุ่นคิดถึง “ช่องว่าง” ที่อยู่ก่อนถ้อยคำ ก่อนความคิดและภาษา มีพื้นที่เงียบสงบอยู่ เมื่อผมสัมผัสพื้นที่นั้น การรับรู้ของผมจะกลับมาที่ลมหายใจโดยธรรมชาติ

บางที สิ่งที่คูไคและนิโคลา เทสลา พยายามสื่อ อาจเป็นเรื่องเดียวกันนี้เอง
เริ่มจากการจัดลมหายใจให้เรียบร้อย
เมื่อความคิดสุกงอม หากไม่จัดระบบปฏิบัติการพื้นฐานอย่างลมหายใจ การดูแล การศึกษา หรือสิ่งใด ๆ ก็ไม่อาจเริ่มต้นได้อย่างแท้จริง

การใคร่ครวญปลายปี ว่าด้วยถ้อยคำและชีวิตที่เติบโต
เมื่อใกล้วันสิ้นปี ท้องฟ้าในโตเกียวจะยิ่งใส อากาศโปร่ง ลมหายใจเบาสบาย ผู้คนและรถราน้อยลง นี่คือความเปลี่ยนแปลงที่ผมสัมผัสได้ทุกปี

ถ้อยคำเติบโต ความคิดเติบโต ชีวิตก็เช่นกัน ในวงจรนี้ เราได้พบช่องว่าง กลับมาที่ลมหายใจ และเริ่มก่อรูปถ้อยคำใหม่อีกครั้ง ด้วยความรู้สึกเช่นนี้ ผมขอต้อนรับปีใหม่ที่กำลังจะมาถึง

แล้วปีที่ผ่านมา ทุกท่านได้ทบทวนอย่างไรบ้าง
ขออวยพรให้ทุกท่านต้อนรับปีใหม่อย่างสงบและเปี่ยมความหมาย ขอบคุณจากใจสำหรับทุกสิ่งในปีนี้

หากมีข้อสงสัยหรือคำถามใด ๆ สามารถติดต่อเราได้ทางหัวข้อ “ติดต่อเรา” บนเว็บไซต์นี้ได้เสมอ