【尊厳Well-Kaigo｜多言語ブログ】人間の神経系が不快にならないリズム｜Humans receive rhythm before words.

朝の隅田川から始まる問い
おはようございます。利久です。
今日も「ウエルエイジング・アワー」朝のウォーキングラジオを、隅田川のほとりからお届けしています。

今朝の空は、青が八割ほど。雲に反射した太陽の光が、オレンジ色とグレーの層をつくり、ゆっくりと動いています。風はほとんどなく、鳥の鳴き声がいつも以上に響いているように感じます。
ときおり遠くを走る救急車の音も、朝の「現実」の一部として耳に入ってきます。静けさと動きが共存する、この時間帯ならではの空気です。

そんな景色の中を歩きながら、今日は「人間の神経系が不快にならないリズム」について考えてみたいと思います。

神経系・呼吸・リズムというテーマ
最近、私の思考の中心にあるのは「神経系」「呼吸」、そして「リズム」です。
交感神経と副交感神経、自律神経のバランス。そして、それらに深く関わる呼吸の在り方。このテーマは、認知症介護の実践を重ねる中で、自然と私の中に浮かび上がってきました。

私は毎朝、歩きながら考え、AI（チャチャ）と対話し、その内容を「思考ログ」として残しています。このラジオも、その一つの記録です。
そして後から言葉を整え、日本語だけでなく、英語や中国語にも翻訳し、多言語ブログとして発信しています。
それは、日本が直面している高齢社会の課題や、私自身の経験と思索を、国や文化を越えて共有したいという思いからです。

認知症介護の先に見えてきたもの
認知症介護を深めていくと、最終的に「呼吸」に行き着きます。
さらにその先には、「神経系のリズム」という感覚がありました。

言葉がうまく届かないとき、人は無意識に緊張します。その緊張が積み重なると、いわゆるBPSD（行動・心理症状）として現れることがあります。
そこで必要なのは、言葉を増やすことではなく、こちら側の神経系を整えることではないか。私はそう感じるようになりました。

周波数という視点
人間の神経系は、ある意味で「周波数」に非常に敏感です。
一般的に、緊張状態が続くと高い周波数帯に入り、不快感や落ち着かなさが増します。逆に、副交感神経が優位になると、周波数は自然と低く安定していきます。

たとえば、救急車のサイレンと、静かな音楽とでは、身体の反応はまったく違います。駅の発車音も、人に注意を促すために設計された音です。
これらはすべて、人の神経系に働きかける「リズム」なのです。

言葉より先に届くもの
認知症のある高齢者の方は、言葉よりも先に「空気」「雰囲気」「リズム」を受け取っています。
そのとき、こちらが早口で説明を重ねたり、動作が速すぎたりすると、相手の神経系はさらに緊張してしまいます。

だから私は、

まず自分の呼吸を整える
吐く呼吸を長くする
動作をゆっくりする
言葉を減らす
こうしたことを意識しています。
「3秒吸って、6秒吐く」。それだけでも、場のリズムは確実に変わります。

理解しようとしすぎない勇気
人は「わかろう」としすぎると、かえって緊張します。
周波数や神経系の話も、頭で理解しようとすると難しく感じるかもしれません。

でも、感じるだけでいい。
鳥の鳴き声に耳を澄ますように、呼吸の変化を感じる。それだけで十分です。

届く人には、自然と届く。
それは、ニコラ・テスラや空海が共通して大切にしていた「共鳴」の感覚でもあります。

体験として伝える介護教育へ
言葉に頼らない感覚は、講座や研修の中では「体験」として伝えていく必要があります。
ゴーグルや重りを使った体験だけでなく、その先にある神経系のリズムを感じる体験。

私はこれを、インスタントシニア3.0と呼んでいます。
道具は最小限に。最終的には、道具を外し、呼吸と場のリズムに戻る。
そこに、人間理解と尊厳介護の核心があると感じています。

冬の朝、呼吸が教えてくれること
寒い冬の朝、冷たい空気を吸い込みながら歩いていると、余計なものが削ぎ落とされていきます。
雪山で岩や氷に向き合っていた頃の感覚と、どこか重なります。

考えすぎない。
説明しすぎない。
ただ呼吸し、整える。

その積み重ねが、自分自身の不安を下げ、相手の安心につながっていく。
それが、私が今たどり着いている「神経系のリズム」という答えです。

ここから、これから
もし、この文章の中で、ほんの少しでも「わかる気がする」と感じてくださった方がいれば、それで十分です。
神経系のリズムに意識を向け、呼吸を整える。
ぜひ、日常の中で試してみてください。

ご質問は本サイトの「お問い合わせ欄」からお気軽にお寄せください。

【Dignity Well-Kaigo | Multilingual Blog】
A Rhythm That Does Not Disturb the Human Nervous System

A Question That Begins on a Morning by the Sumida River
Good morning. This is Rikyu.
Today as well, I am bringing you the “Well-Aging Hour” morning walking radio from the banks of the Sumida River.

This morning, about eighty percent of the sky is blue. Sunlight reflected by the clouds forms layers of orange and gray, drifting slowly across the sky. There is hardly any wind, and the songs of birds seem more vivid than usual.
From time to time, the sound of an ambulance passing in the distance reaches my ears as part of the “reality” of the morning. It is a time of day when stillness and movement coexist.

Walking through this scenery, I would like to reflect today on “a rhythm that does not make the human nervous system uncomfortable.”

The Theme of the Nervous System, Breathing, and Rhythm
Recently, the core of my thinking has revolved around the “nervous system,” “breathing,” and “rhythm.”
The balance between the sympathetic and parasympathetic nervous systems—the autonomic nervous system—and the way breathing is deeply involved in that balance. This theme naturally emerged within me as I continued my hands-on practice in dementia care.

Every morning, I walk, think, and engage in dialogue with AI (ChaCha), leaving these reflections as what I call a “thought log.” This radio program is one such record.
Later, I refine the language and translate it not only into Japanese, but also into English and Chinese, sharing it as a multilingual blog.
My intention is to share, across borders and cultures, both the challenges Japan faces as a super-aging society and my own experiences and reflections.

What Lies Beyond Dementia Care
As one goes deeper into dementia care, one ultimately arrives at “breathing.”
Beyond that, I discovered a sense of what I call “the rhythm of the nervous system.”

When words do not reach someone well, people unconsciously become tense. When that tension accumulates, it may appear as what we call BPSD (Behavioral and Psychological Symptoms of Dementia).
At that point, what is needed may not be more words, but rather adjusting our own nervous system first. That is how I have come to feel.

A Perspective of Frequency
In a sense, the human nervous system is extremely sensitive to “frequency.”
Generally, when tension continues, we enter a higher frequency range, and discomfort and restlessness increase. Conversely, when the parasympathetic nervous system becomes dominant, the frequency naturally lowers and stabilizes.

For example, our bodily reactions to an ambulance siren and to quiet music are completely different. The sounds announcing a train’s arrival at a station are also designed to prompt attention.
All of these are “rhythms” that act upon the human nervous system.

What Arrives Before Words
Older adults living with dementia receive “air,” “atmosphere,” and “rhythm” before they receive words.
If we speak rapidly, explain too much, or move too quickly, their nervous systems become even more tense.

That is why I try to be mindful of the following:

First, regulate my own breathing
Lengthen the exhalation
Slow down my movements
Reduce the number of words
“Breathe in for three seconds, breathe out for six seconds.”
Even that alone can clearly change the rhythm of a space.

The Courage Not to Understand Too Much
When people try too hard to “understand,” they often become more tense instead.
Discussions about frequency and the nervous system may feel difficult if we try to grasp them only intellectually.

But it is enough simply to feel.
Just as you listen attentively to birdsong, feel the subtle changes in your breathing. That is sufficient.

Those who are meant to receive it will receive it naturally.
This, too, is the sense of “resonance” that figures such as Nikola Tesla and Kūkai cherished in common.

Care Education Conveyed Through Experience
Sensations that do not rely on words need to be conveyed as “experience” within lectures and training programs.
Not only experiences using goggles or weights, but experiences that allow one to feel the rhythm of the nervous system beyond them.

I call this “Instant Senior 3.0.”
Tools are kept to a minimum. Ultimately, the tools are removed, and one returns to breathing and the rhythm of the space.
There, I believe, lies the essence of understanding human beings and dignity-centered caregiving.

What Breathing Teaches Us on a Winter Morning
On a cold winter morning, walking while inhaling crisp air strips away what is unnecessary.
It overlaps with the sensations I once felt when facing rock and ice in snowy mountains.

Do not think too much.
Do not explain too much.
Simply breathe and restore balance.

By repeating this, our own anxiety decreases, and that calmness connects to a sense of safety for the other person.
This is the answer I have arrived at—the “rhythm of the nervous system.”

From Here, Forward
If, within these words, you felt even a slight sense of “this makes sense,” that is more than enough.
Bring awareness to the rhythm of your nervous system and regulate your breathing.
Please try it in your everyday life.

If you have any questions, feel free to contact us through the “Contact” section of this website.

【尊严 Well-Kaigo｜多语言博客】
让人类神经系统不感到不适的节律

从隅田川清晨开始的提问
早上好，我是利久。
今天也从隅田川河畔，为大家带来「Well-Aging Hour」清晨步行广播。

今天早上的天空，大约有八成是湛蓝的。阳光映照在云层上，形成橙色与灰色交织的层次，缓缓移动着。几乎没有风，鸟鸣声似乎比平时更加清晰。
偶尔，远处驶过的救护车声也会传入耳中，作为清晨“现实”的一部分。这是一个宁静与流动共存的时段。

在这样的景色中行走时，我想和大家一起思考一个主题——
「让人类神经系统不感到不适的节律」。

神经系统、呼吸与节律
最近，我思考的核心集中在「神经系统」「呼吸」以及「节律」上。
交感神经与副交感神经，也就是自主神经系统的平衡，以及呼吸在其中所扮演的重要角色。这个主题，是我在不断实践认知症照护的过程中，自然而然浮现出来的。

每天早晨，我一边行走，一边思考，并与 AI（ChaCha）进行对话，将这些内容记录为「思考日志」。这档广播，也是其中的一种记录形式。
之后，我会整理语言，不仅用日语，也翻译成英语和中文，作为多语言博客对外发布。
这是因为我希望将日本在高龄社会中所面临的课题，以及我个人的经验与思考，跨越国家与文化，与更多人分享。

深入认知症照护后所看到的事物
当我们不断深入认知症照护，最终一定会回到「呼吸」。
而在呼吸的更深处，我感受到了一种「神经系统的节律」。

当语言无法顺利传达时，人会在无意识中产生紧张感。而这种紧张一旦积累，就可能表现为所谓的 BPSD（行为与心理症状）。
在那样的情境中，真正需要的也许不是更多的语言，而是先调整我们自己这一侧的神经系统。我逐渐有了这样的感受。

从「频率」的角度来看
从某种意义上说，人类的神经系统对「频率」极其敏感。
一般来说，当紧张状态持续时，人会进入较高的频率区间，不适感与焦躁感随之增加。相反，当副交感神经占优势时，频率会自然下降并趋于稳定。

例如，救护车的警笛声与安静的音乐，带给身体的反应完全不同。车站里提示列车进站的声音，也是为了引起注意而被精心设计的。
这些声音，本质上都是作用于人类神经系统的「节律」。

比语言更早抵达的东西
患有认知症的高龄者，往往在语言之前，先接收到「空气」「氛围」「节律」。
如果我们语速过快、解释过多，或动作太急，对方的神经系统反而会更加紧张。

因此，我会特别留意以下几点：

先调整好自己的呼吸
延长呼气的时间
放慢动作
减少语言
「吸气 3 秒，呼气 6 秒。」
仅仅这样，就能明显改变一个空间的节律。

不要过度理解的勇气
人一旦过度想要「理解」，反而更容易紧张。
关于频率和神经系统的内容，如果只用头脑去理解，或许会觉得有些困难。

但其实，只要去感受就好。
就像静静聆听鸟鸣一样，感受呼吸的变化，这已经足够了。

能够接收到的人，自然会接收到。
这也是尼古拉·特斯拉与空海所共同珍视的「共鸣」的感受。

以体验为核心的照护教育
不依赖语言的感受，需要在课程和研修中以「体验」的方式来传达。
不仅仅是戴上护目镜、绑上负重的体验，更重要的是，去感受那之后所存在的神经系统节律。

我将其称为「Instant Senior 3.0」。
工具尽量减少，最终卸下工具，回到呼吸与现场的节律。
在那里，我感受到对人类的理解，以及尊严照护的核心所在。

冬日清晨，呼吸带来的启示
在寒冷的冬日清晨，一边行走一边吸入冰冷清新的空气，多余的东西仿佛被一点点剥落。
那种感觉，与我曾在雪山中面对岩壁与冰面时的体验，有着某种相通之处。

不要想得太多。
不要解释得太多。
只是呼吸，调整。

这种不断重复的过程，会降低我们自身的不安，并将安心感传递给对方。
这，正是我如今所抵达的答案——
「神经系统的节律」。

从这里，走向未来
如果在这篇文字中，你哪怕只有一点点「好像能理解」的感觉，那就已经足够了。
请试着把注意力放在神经系统的节律上，调整自己的呼吸。
希望你能在日常生活中亲自体验一下。

如有任何问题，欢迎通过本网站的「联系我们」栏目随时与我们联系。

【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo｜บล็อกหลายภาษา】
จังหวะที่ไม่ทำให้ระบบประสาทของมนุษย์รู้สึกไม่สบาย

คำถามที่เริ่มต้นยามเช้าริมแม่น้ำสุมิดะ
สวัสดีตอนเช้า ผมชื่อริคิว
วันนี้เช่นกัน ผมขอส่งรายการ “Well-Aging Hour” ช่วงเช้า ระหว่างการเดินออกกำลังกาย จากริมแม่น้ำสุมิดะ

เช้าวันนี้ ท้องฟ้ามีสีฟ้าประมาณแปดสิบเปอร์เซ็นต์ แสงอาทิตย์สะท้อนผ่านก้อนเมฆ เกิดเป็นชั้นสีส้มและสีเทาที่ค่อย ๆ เคลื่อนไปอย่างช้า ๆ แทบไม่มีลม และเสียงนกร้องก็ดูชัดเจนกว่าปกติ
บางครั้ง เสียงรถพยาบาลที่วิ่งผ่านอยู่ไกล ๆ ก็ลอยมาเข้าหู ในฐานะส่วนหนึ่งของ “ความเป็นจริง” ในยามเช้า เป็นช่วงเวลาที่ความเงียบและการเคลื่อนไหวอยู่ร่วมกัน

ท่ามกลางทิวทัศน์เช่นนี้ ผมอยากชวนทุกคนมาคิดไปด้วยกันในหัวข้อ
“จังหวะที่ไม่ทำให้ระบบประสาทของมนุษย์รู้สึกไม่สบาย”

ระบบประสาท การหายใจ และจังหวะ
ช่วงนี้ แก่นของความคิดของผมอยู่ที่ “ระบบประสาท” “การหายใจ” และ “จังหวะ”
ความสมดุลระหว่างระบบประสาทซิมพาเทติกและพาราซิมพาเทติก หรือระบบประสาทอัตโนมัติ รวมถึงบทบาทสำคัญของการหายใจที่เกี่ยวข้องกับสมดุลนั้น หัวข้อนี้ค่อย ๆ ปรากฏชัดขึ้นภายในตัวผม จากการปฏิบัติด้านการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมอย่างต่อเนื่อง

ทุกเช้า ผมเดิน คิด และสนทนากับ AI (ChaCha) พร้อมบันทึกสิ่งเหล่านี้ไว้เป็น “บันทึกความคิด” รายการวิทยุนี้ก็เป็นหนึ่งในบันทึกนั้นเช่นกัน
ต่อมา ผมจะเรียบเรียงถ้อยคำ และแปลไม่เพียงแค่เป็นภาษาญี่ปุ่น แต่รวมถึงภาษาอังกฤษและภาษาจีน เพื่อเผยแพร่เป็นบล็อกหลายภาษา
ทั้งหมดนี้เกิดจากความตั้งใจที่จะถ่ายทอดทั้งความท้าทายของสังคมผู้สูงอายุในญี่ปุ่น รวมถึงประสบการณ์และการไตร่ตรองของผม ให้ถูกแบ่งปันข้ามพรมแดนและวัฒนธรรม

สิ่งที่มองเห็นได้หลังจากลงลึกในงานดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อม
เมื่อเราศึกษาและปฏิบัติด้านการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมอย่างลึกซึ้ง ในที่สุดเราจะกลับมาสู่ “การหายใจ”
และลึกลงไปกว่านั้น ผมได้สัมผัสถึงสิ่งที่เรียกว่า “จังหวะของระบบประสาท”

เมื่อคำพูดไม่สามารถสื่อสารได้อย่างราบรื่น มนุษย์จะเกิดความตึงเครียดโดยไม่รู้ตัว และเมื่อความตึงเครียดนั้นสะสม ก็อาจแสดงออกมาเป็นสิ่งที่เรียกว่า BPSD (อาการทางพฤติกรรมและจิตใจ)
ในสถานการณ์เช่นนั้น สิ่งที่จำเป็นอาจไม่ใช่การเพิ่มคำพูด แต่คือการ ปรับระบบประสาทของฝั่งเราเองก่อน นี่คือสิ่งที่ผมเริ่มตระหนัก

มุมมองผ่าน “ความถี่”
ในความหมายหนึ่ง ระบบประสาทของมนุษย์มีความไวต่อ “ความถี่” อย่างมาก
โดยทั่วไป เมื่อภาวะตึงเครียดยังคงอยู่ มนุษย์จะเข้าสู่ช่วงความถี่ที่สูงขึ้น ทำให้ความไม่สบายและความกระสับกระส่ายเพิ่มขึ้น ในทางกลับกัน เมื่อระบบพาราซิมพาเทติกเด่นขึ้น ความถี่จะลดลงและมีความมั่นคงมากขึ้นโดยธรรมชาติ

ตัวอย่างเช่น ปฏิกิริยาของร่างกายต่อเสียงไซเรนรถพยาบาลกับเสียงดนตรีที่เงียบสงบแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง เสียงแจ้งเตือนรถไฟในสถานีก็ถูกออกแบบมาเพื่อกระตุ้นความสนใจของผู้คน
ทั้งหมดนี้ล้วนเป็น “จังหวะ” ที่ส่งผลต่อระบบประสาทของมนุษย์

สิ่งที่ไปถึงก่อนคำพูด
ผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อม มักรับรู้ “อากาศ” “บรรยากาศ” และ “จังหวะ” ก่อนคำพูด
หากเราพูดเร็ว อธิบายมากเกินไป หรือเคลื่อนไหวเร็วเกินไป ระบบประสาทของอีกฝ่ายจะยิ่งตึงเครียด

ดังนั้น ผมจึงใส่ใจกับสิ่งต่อไปนี้เป็นพิเศษ:

ปรับการหายใจของตนเองก่อน
ยืดช่วงเวลาการหายใจออกให้ยาวขึ้น
เคลื่อนไหวให้ช้าลง
ลดการใช้คำพูด
“หายใจเข้า 3 วินาที หายใจออก 6 วินาที”
เพียงเท่านี้ จังหวะของพื้นที่ก็สามารถเปลี่ยนแปลงได้อย่างชัดเจน

ความกล้าที่จะไม่พยายามเข้าใจมากเกินไป
เมื่อมนุษย์พยายาม “เข้าใจ” มากเกินไป กลับทำให้เกิดความตึงเครียดมากขึ้น
เรื่องของความถี่และระบบประสาท หากพยายามเข้าใจด้วยเหตุผลเพียงอย่างเดียว อาจรู้สึกยากได้

แต่แท้จริงแล้ว แค่ “รู้สึก” ก็เพียงพอ
เหมือนกับการตั้งใจฟังเสียงนก เพียงรับรู้การเปลี่ยนแปลงของลมหายใจ เท่านี้ก็พอแล้ว

ผู้ที่พร้อมจะรับ ย่อมรับได้เองตามธรรมชาติ
นี่คือความรู้สึกของ “การสั่นพ้อง” ที่นิโคลา เทสลา และคูไค ให้คุณค่าร่วมกัน

การศึกษาด้านการดูแลที่ถ่ายทอดผ่านประสบการณ์
ความรู้สึกที่ไม่พึ่งพาคำพูด จำเป็นต้องถ่ายทอดในรูปแบบของ “ประสบการณ์” ภายในหลักสูตรและการอบรม
ไม่ใช่เพียงประสบการณ์การใส่แว่นตาหรือถ่วงน้ำหนัก แต่รวมถึงประสบการณ์ในการรับรู้จังหวะของระบบประสาทที่อยู่ถัดไปจากนั้น

ผมเรียกแนวคิดนี้ว่า “Instant Senior 3.0”
ใช้เครื่องมือให้น้อยที่สุด และในที่สุดก็ถอดเครื่องมือออก กลับไปสู่การหายใจและจังหวะของสถานที่นั้น
ที่ตรงนั้นเอง ผมรู้สึกถึงแก่นแท้ของความเข้าใจมนุษย์และ การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo

สิ่งที่การหายใจสอนเราในเช้าวันฤดูหนาว
ในเช้าวันฤดูหนาวที่หนาวเย็น การเดินไปพร้อมกับสูดอากาศเย็นสดชื่น ทำให้สิ่งที่ไม่จำเป็นค่อย ๆ หลุดออกไป
ความรู้สึกนั้นซ้อนทับกับประสบการณ์ที่ผมเคยเผชิญหน้ากับหินและน้ำแข็งในภูเขาหิมะ

อย่าคิดมากเกินไป
อย่าอธิบายมากเกินไป
เพียงหายใจ และปรับสมดุล

การทำซ้ำเช่นนี้ จะช่วยลดความไม่安ในใจของเราเอง และเชื่อมโยงไปสู่ความรู้สึกปลอดภัยของอีกฝ่าย
นี่คือคำตอบที่ผมมาถึงในวันนี้—
“จังหวะของระบบประสาท”

จากตรงนี้ สู่ก้าวต่อไป
หากในข้อความนี้ คุณรู้สึกเพียงเล็กน้อยว่า “พอจะเข้าใจได้” เท่านั้นก็เพียงพอแล้ว
ลองหันมารับรู้จังหวะของระบบประสาท และปรับการหายใจของคุณ
ขอเชิญทดลองทำดูในชีวิตประจำวันของคุณ

หากมีคำถามใด ๆ โปรดอย่าลังเลที่จะติดต่อเราผ่านเมนู “ติดต่อเรา” บนเว็บไซต์นี้