【尊厳Well-Kaigo｜多言語ブログ】介護認定がなかったら？｜What If There Were No Care Certification System?

朝の隅田川から始まる問い
おはようございます。利久です。
今日も「ウエルエイジング・アワー」朝のウォーキングラジオを、隅田川のほとりからお届けしています。今朝の空は澄み切った青。遠くに薄い雲が漂い、朝日がそれを優しく照らしています。風もなく、穏やかで、今日も良い一日になりそうです。

さて、今日のテーマは
「介護認定がなかったら？」
日本に暮らしていると、介護認定制度はあまりにも当たり前の存在です。しかし、この“当たり前”を一度疑ってみることには、大きな意味があると私は感じています。

日本の介護認定制度という「見えない基盤」
日本の介護保険制度には、要支援1・2、要介護1〜5という段階的な介護認定があります。これは単なる区分ではなく、「その人にどれくらいの介護が必要か」を客観的に示す重要な指標です。

介護認定は、認定調査員による詳細な調査から始まります。調査項目は約74項目。本人や家族との面談を通じて、「できること」「できないこと」「困っていること」を丁寧に拾い上げていきます。そこには、数値だけでは測れない“プロの目”が確かに存在しています。

介護時間で示される「介護の量」
調査結果は国が定めたプログラムに入力され、まず「必要な介護時間」が算出されます。
25分、32分、50分、70分、90分、110分……。
この時間が介護の量を示し、その時間帯によって要介護度が仮判定されます。これが一次判定です。

さらに、二次判定では複数の専門家が集まり、特記事項や医師の意見書、生活自立度などを総合的に検討します。ここでは「見落としはないか」「この困りごとは想像以上に重いのではないか」といった議論が重ねられます。

現場で見てきた二次判定のリアル
私は特別養護老人ホームの施設長として、約7年間、介護認定の二次判定に関わってきました。
40件前後のケースを4人の専門家で議論し、一次判定が変更されることも少なくありませんでした。

特に要支援2と要介護1の境界は重要です。
要介護1以上になると介護給付の対象となりますが、要支援の場合は地域支援事業に移行します。使えるサービスが似ていても、財源や仕組みは大きく異なります。この「違い」を明確にする役割も、介護認定は担っています。

介護認定が決めているもの
介護認定によって決まるのは、単なる名称ではありません。
・使えるサービスの量
・月額の上限金額
・ケアプランの設計
これらすべてが、介護認定を基準に組み立てられています。

ケアマネージャーは、この認定に基づいてケアプランを作成し、事業者はそれに沿ってサービスを提供します。施設に入れば、入所基準や人員配置にも介護度が反映されます。

介護度と教育・設備は連動している
介護度が高いほど、求められる知識や技術、設備は高度になります。
認知症高齢者が多い施設では、認知症ケアの専門的な学びが欠かせません。
手すり、リフト、車椅子、浴室設備――これらがなければ、介護職員の負担は一気に増します。

介護認定は、
「どんな人を、どんな体制で、どこまで支えるのか」
を明確にし、教育・設備・人員配置を現実的なものにしています。

もし介護認定がなかったら
ここで、あらためて問いかけます。
介護認定がなかったら、どうなるでしょうか。

サービスの対象は誰が決めるのか。
料金はどう算定するのか。
職員教育のレベルはどう揃えるのか。

これらが曖昧なままでは、事業計画も立たず、経営は成り立ちません。結果として、介護職員の評価や給与にも歪みが生じます。

海外との対話から見えてきたこと
海外の方々と話す中で、介護認定に相当する明確な基準がない国も多いと感じています。
その場合、事業者自身が評価基準を作り、サービス内容と料金、教育を結びつける必要があります。

私は、日本の介護認定制度は非常に優れた仕組みだと思っています。すべてをそのまま他国に当てはめる必要はありませんが、「人を評価し、支援のレベルを可視化する」という考え方は、どの国にも応用できるはずです。

介護の成熟度を決めるもの
介護サービスの成熟度は、「制度があるかどうか」ではなく、
人をどう理解し、どう支えるかを言語化・仕組み化できているか
にかかっています。

介護認定は、その象徴的な仕組みです。
当たり前の中にある価値を見つめ直すこと。
それが、これからの介護を考える大きなヒントになると、私は感じています。

今日も最後までお読みいただき、ありがとうございました。
皆さんと一緒に、これからの介護を考え続けていきたいと思います。

ご質問は本サイトの「お問い合わせ欄」からお気軽にお寄せください。

【Dignity Well-Kaigo | Multilingual Blog】
What If There Were No Care Needs Certification?
A Question That Begins on a Morning by the Sumida River
Good morning. My name is Rikyu.

Today as well, I am delivering the Well-Aging Hour morning walking radio from the banks of the Sumida River. The sky this morning is a clear, deep blue. Thin clouds drift in the distance, softly illuminated by the rising sun. There is no wind—everything feels calm and gentle, and it seems the day will unfold beautifully.

Now, today’s theme is a simple yet profound question:
“What if there were no care needs certification?”

For those of us living in Japan, the care needs certification system feels completely natural—almost invisible in daily life. However, I believe that questioning this “normality,” even once, carries great meaning.

Japan’s Care Needs Certification System: An “Invisible Foundation”
Japan’s Long-Term Care Insurance system classifies individuals into stages ranging from Support Level 1–2 and Care Level 1–5. This is not merely an administrative categorization. It is a vital indicator that objectively shows how much care a person actually needs.

The certification process begins with a detailed assessment conducted by trained assessors. Approximately 74 assessment items are reviewed through interviews with the individual and their family. Assessors carefully identify what a person can do, cannot do, and struggles with. Beyond numbers and checklists, there is clearly a professional eye at work—something that cannot be captured by data alone.

“Amount of Care” Expressed in Time
The assessment results are entered into a nationally standardized system, which calculates the required amount of care time.
25 minutes, 32 minutes, 50 minutes, 70 minutes, 90 minutes, 110 minutes…

These time estimates represent the volume of care needed and are used to make a preliminary classification. This is known as the first-stage assessment.

In the second-stage assessment, multiple professionals gather to conduct a comprehensive review. They examine special notes, physicians’ reports, and evaluations of daily living independence. Discussions often focus on questions such as, “Are we overlooking something?” or “Is this difficulty more serious than it appears?”

The Reality of Second-Stage Assessments Seen on the Ground
For approximately seven years, I was involved in second-stage assessments as the director of a special nursing home.
Together with three other specialists, we reviewed around 40 cases at a time. It was not uncommon for first-stage results to be revised after careful discussion.

The boundary between Support Level 2 and Care Level 1 is particularly critical. Once a person is classified as Care Level 1 or higher, they become eligible for insurance-covered care services. In contrast, those at the support level transition to community-based programs. Although the services may appear similar, the funding structures and systems behind them differ significantly. One essential role of care certification is to clearly define these differences.

What Care Needs Certification Determines
Care needs certification is not just about labeling a condition. It determines:

The volume of services that can be used
The monthly financial limits
The structure of the care plan
All of these are built upon the certification result.

Care managers design care plans based on this certification, and service providers deliver care accordingly. When an individual moves into a facility, admission criteria and staffing arrangements also reflect their care level.

Care Level, Education, and Facilities Are Interconnected
The higher the care level, the more advanced the required knowledge, skills, and facilities become.
Facilities with many older adults living with dementia must provide specialized dementia care education.

Handrails, lifts, wheelchairs, bathing facilities—without these, the physical burden on care staff increases dramatically. Care needs certification clarifies:
“Who is being supported, under what system, and to what extent.”

This clarity makes education, equipment, and staffing realistic and sustainable.

What If Care Needs Certification Did Not Exist?
Let us return to the central question:
What would happen if there were no care needs certification?

Who would determine eligibility for services?
How would fees be calculated?
How would staff education standards be aligned?

If these points remain unclear, it becomes impossible to create business plans or maintain sustainable operations. Inevitably, distortions would appear in staff evaluations and wages.

Insights Gained Through International Dialogue
Through conversations with colleagues overseas, I have realized that many countries lack clear standards equivalent to care needs certification. In such cases, service providers must create their own evaluation frameworks and connect service content, pricing, and education independently.

I believe Japan’s care needs certification system is exceptionally well designed. While it should not be copied wholesale by other countries, the underlying concept—evaluating individuals and making levels of support visible—is universally applicable.

What Determines the Maturity of Care Services
The maturity of care services is not determined by whether a system exists or not.
It depends on whether a society can articulate, structure, and share an understanding of people and how to support them.

Care needs certification is a symbolic embodiment of this idea.

By reexamining the value hidden within what we take for granted, we gain vital insights into the future of caregiving.

Thank you very much for reading until the end.
I look forward to continuing this exploration of caregiving together with all of you.

For any questions, please feel free to contact us via the “Contact” section on this website.

If you would like, I can also:

Prepare a simplified version for international readers
Create a Chinese or Thai translation
Adapt this text for WeChat, LinkedIn, or academic presentation use
Just let me know.

【尊严 Well-Kaigo｜多语言博客】
如果没有照护等级认定，会发生什么？
从清晨的隅田川开始的提问
大家早安。我是利久。

今天，我依然站在隅田川畔，为大家带来《Well-Aging Hour》清晨步行广播。今晨的天空一片澄澈的蓝色，远处薄云缓缓漂浮，在朝阳的映照下显得格外柔和。微风不至，空气安静而平稳，让人不禁觉得，今天也将是美好的一天。

那么，今天想和大家一起思考的主题是：
“如果没有照护等级认定，会怎么样？”

在日本生活久了，照护等级认定制度几乎成了一种“理所当然”的存在。然而，我始终认为，哪怕只是一次，对这种“理所当然”提出疑问，都具有非常重要的意义。

日本照护等级认定制度：一套“看不见的基础系统”
日本的长期照护保险制度中，设有要支援1・2、要照护1～5等分级。这并不仅仅是行政上的分类，而是一个客观呈现“一个人究竟需要多少照护”的重要指标。

照护等级认定，从专业调查员的详细评估开始。评估项目约有74项，通过与本人及家属的面谈，细致地确认“能做到的事”“做不到的事”“正在感到困难的事”。
在这些过程之中，存在着一种无法仅用数字衡量的专业判断力。

用“时间”来呈现的「照护量」
评估结果会被输入国家统一制定的系统，首先计算出所需照护时间：
25分钟、32分钟、50分钟、70分钟、90分钟、110分钟……

这些时间代表着照护的“量”，并据此进行初步判定，这被称为第一次判定。

随后进入第二次判定阶段，多位专业人士共同参与，综合审视特别事项、医生意见书以及生活自立度等内容。在这一过程中，常常会反复讨论：
“是否有遗漏？”
“这个困难是否比表面看起来更严重？”

站在现场所看到的第二次判定真实情况
我曾以特别养老院设施长的身份，参与照护等级第二次判定约七年时间。
每次由四位专家共同讨论约40件左右的案例，第一次判定结果被修正的情况并不少见。

其中，要支援2与要照护1之间的界线尤为关键。
一旦被认定为要照护1及以上，即可成为照护保险给付对象；而要支援阶段则转入社区综合支援事业。虽然可使用的服务表面上相似，但其背后的资金来源与制度结构却存在显著差异。
照护等级认定，正是用来清晰区分这种“差异”的重要机制。

照护等级真正决定的是什么
照护等级认定，并不仅仅决定一个名称，而是明确了：

可使用的服务量
每月费用上限
照护计划（Care Plan）的设计基础
照护管理师（Care Manager）依据照护等级制定照护计划，照护服务机构则依此提供服务。
当入住设施时，入住条件与人员配置同样会反映照护等级的不同。

照护等级、教育与设施是相互联动的
照护等级越高，所需的专业知识、技能与设备就越高级。
在认知症高龄者比例较高的设施中，系统性的认知症照护学习不可或缺。

扶手、移位升降设备、轮椅、浴室设备——
如果缺乏这些条件，照护人员的身体与心理负担都会急剧增加。

照护等级认定明确了：
“要照护什么样的人、在什么体制下、照护到什么程度。”
从而使教育、设备与人员配置变得现实而可持续。

如果没有照护等级认定
在这里，我们再次回到最初的提问：
如果没有照护等级认定，会发生什么？

谁来决定服务对象？
费用该如何计算？
工作人员的教育水准如何统一？

如果这些问题始终模糊不清，照护事业将难以制定经营计划，也无法实现可持续发展。最终，照护人员的评价与薪酬体系也会出现失衡。

从国际对话中看到的现实
在与海外伙伴交流的过程中，我深刻感受到，许多国家并不存在与日本照护等级认定相当的明确标准。
在这种情况下，服务提供方必须自行建立评估标准，并将服务内容、收费体系与教育系统相互连接。

我认为，日本的照护等级认定制度是一套极为优秀的机制。虽然并不需要原封不动地移植到其他国家，但其中“评估人、将支持程度可视化”的理念，具有全球适用性。

决定照护成熟度的关键
照护服务的成熟度，并不取决于是否存在制度本身，
而在于是否能够清楚地理解人、并将“如何支持人”进行语言化与制度化。

照护等级认定，正是这一思想的象征性系统。

重新审视隐藏在“理所当然”之中的价值，
正是思考未来照护方向的重要线索。

感谢您阅读到最后。
我也期待，今后能与各位一起，持续思考照护的未来。

如有任何问题，欢迎通过本网站的「联系我们」栏目与我们联系。

如需：

面向中国读者的简化版
WeChat频道8段拆分版
中日对照学习版
我可以继续为您整理。

【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo｜บล็อกหลายภาษา】
หากไม่มีระบบการประเมินระดับการดูแล จะเกิดอะไรขึ้น?
คำถามที่เริ่มต้นจากยามเช้าที่แม่น้ำสุมิดะ
สวัสดีตอนเช้าครับ ผมชื่อ ริคิว

เช้าวันนี้ ผมยังคงส่งรายการ Well-Aging Hour ระหว่างการเดินยามเช้า จากริมแม่น้ำสุมิดะ ท้องฟ้าในยามเช้าเป็นสีฟ้าใสสะอาด มีเมฆบาง ๆ ลอยอยู่ไกลออกไป และถูกแต่งแต้มด้วยแสงอาทิตย์ยามเช้าอย่างอ่อนโยน ไม่มีลม บรรยากาศสงบและผ่อนคลาย ทำให้รู้สึกว่าวันนี้ก็น่าจะเป็นวันที่ดีอีกวันหนึ่ง

และหัวข้อที่ผมอยากชวนทุกท่านมาคิดร่วมกันในวันนี้คือ
“หากไม่มีระบบการประเมินระดับการดูแล จะเป็นอย่างไร?”

สำหรับผู้ที่ใช้ชีวิตอยู่ในญี่ปุ่น ระบบการประเมินระดับการดูแลอาจเป็นสิ่งที่ “คุ้นเคยจนมองไม่เห็น” แต่ผมเชื่อว่า การตั้งคำถามกับความเคยชินนี้ แม้เพียงครั้งเดียว ก็มีความหมายอย่างยิ่ง

ระบบการประเมินระดับการดูแลของญี่ปุ่น: “โครงสร้างพื้นฐานที่มองไม่เห็น”
ระบบประกันการดูแลระยะยาวของญี่ปุ่น แบ่งระดับออกเป็น ต้องการการสนับสนุนระดับ 1–2 และต้องการการดูแลระดับ 1–5
นี่ไม่ใช่เพียงการแบ่งเชิงระบบเท่านั้น แต่เป็น ตัวชี้วัดสำคัญที่แสดงอย่างเป็นรูปธรรมว่า บุคคลหนึ่งต้องการการดูแลมากน้อยเพียงใด

กระบวนการประเมินเริ่มจากการสำรวจอย่างละเอียดโดยผู้ประเมินมืออาชีพ มีรายการประเมินประมาณ 74 รายการ ผ่านการพูดคุยกับ本人และครอบครัว เพื่อทำความเข้าใจว่า
“สิ่งใดที่ทำได้”
“สิ่งใดที่ทำไม่ได้”
และ “สิ่งใดที่กำลังสร้างความลำบาก”

ในกระบวนการนี้ มีสายตาเชิงวิชาชีพที่ไม่อาจวัดได้ด้วยตัวเลขเพียงอย่างเดียวอยู่เสมอ

“ปริมาณการดูแล” ที่แสดงออกมาในรูปของเวลา
ผลการประเมินจะถูกนำเข้าสู่ระบบมาตรฐานระดับชาติ เพื่อคำนวณ เวลาที่จำเป็นต่อการดูแล เช่น
25 นาที, 32 นาที, 50 นาที, 70 นาที, 90 นาที, 110 นาที เป็นต้น

ตัวเลขเหล่านี้แสดงถึง “ปริมาณของการดูแล” และถูกใช้เป็นเกณฑ์ในการประเมินเบื้องต้น ซึ่งเรียกว่า การประเมินขั้นที่หนึ่ง

จากนั้นจะเข้าสู่ การประเมินขั้นที่สอง โดยผู้เชี่ยวชาญหลายสาขาร่วมกันพิจารณาอย่างรอบด้าน รวมถึงบันทึกพิเศษ ความเห็นของแพทย์ และระดับความสามารถในการใช้ชีวิตประจำวัน
การอภิปรายมักมุ่งไปที่คำถาม เช่น
“มีสิ่งใดถูกมองข้ามหรือไม่?”
“ปัญหานี้อาจรุนแรงกว่าที่เห็นหรือไม่?”

ความจริงของการประเมินขั้นที่สองจากประสบการณ์ภาคสนาม
ผมเคยทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยการสถานดูแลผู้สูงอายุ และมีส่วนร่วมในการประเมินขั้นที่สองเป็นเวลาประมาณ 7 ปี
แต่ละครั้ง ผู้เชี่ยวชาญ 4 คนจะร่วมกันพิจารณาประมาณ 40 กรณี และไม่ใช่เรื่องแปลกที่ผลการประเมินขั้นแรกจะถูกปรับเปลี่ยน

โดยเฉพาะ เส้นแบ่งระหว่างระดับสนับสนุน 2 กับระดับดูแล 1 ถือว่าสำคัญอย่างยิ่ง
เมื่อได้รับการประเมินเป็นระดับดูแล 1 ขึ้นไป จะเข้าสู่ระบบสิทธิประโยชน์ของประกันการดูแล
แต่หากยังอยู่ในระดับสนับสนุน จะถูกจัดอยู่ในโครงการดูแลระดับชุมชน
แม้บริการที่ได้รับจะดูคล้ายกัน แต่แหล่งงบประมาณและโครงสร้างระบบแตกต่างกันอย่างมาก
การประเมินระดับการดูแลจึงมีบทบาทสำคัญในการทำให้ “ความแตกต่าง” นี้ชัดเจน

สิ่งที่การประเมินระดับการดูแลกำหนดจริง ๆ
การประเมินระดับการดูแลไม่ได้กำหนดเพียงชื่อเรียก แต่ยังรวมถึง

ปริมาณบริการที่สามารถใช้ได้
วงเงินค่าใช้จ่ายรายเดือน
โครงสร้างของแผนการดูแล (Care Plan)
นักจัดการการดูแลจะจัดทำแผนตามระดับการประเมิน และผู้ให้บริการจะดำเนินการตามแผนนั้น
เมื่อเข้าสู่สถานดูแล ระดับการดูแลยังส่งผลต่อเกณฑ์การรับเข้าและการจัดสรรบุคลากรอีกด้วย

ระดับการดูแล การศึกษา และอุปกรณ์ ล้วนเชื่อมโยงกัน
ยิ่งระดับการดูแลสูงขึ้น ความรู้ ทักษะ และอุปกรณ์ที่จำเป็นก็ยิ่งต้องมีความเชี่ยวชาญสูงขึ้น
สถานดูแลที่มีผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมจำนวนมาก จำเป็นต้องมีการเรียนรู้ด้านการดูแลผู้มีภาวะสมองเสื่อมอย่างเป็นระบบ

ราวจับ เครื่องช่วยยก รถเข็น ห้องน้ำที่เหมาะสม—
หากขาดสิ่งเหล่านี้ ภาระของผู้ดูแลจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

ระบบการประเมินระดับการดูแลช่วยทำให้ชัดเจนว่า
“ใครคือผู้ที่ต้องได้รับการดูแล ในระบบแบบใด และถึงระดับใด”
และทำให้การจัดการด้านการศึกษา อุปกรณ์ และบุคลากรเป็นไปได้จริง

หากไม่มีระบบการประเมินระดับการดูแล
เราขอกลับมาที่คำถามสำคัญอีกครั้ง
หากไม่มีระบบการประเมินระดับการดูแล จะเกิดอะไรขึ้น?

ใครจะเป็นผู้ตัดสินว่าใครควรได้รับบริการ
ค่าใช้จ่ายควรถูกกำหนดอย่างไร
มาตรฐานการฝึกอบรมบุคลากรจะเท่าเทียมกันได้อย่างไร

หากประเด็นเหล่านี้ยังคลุมเครือ ธุรกิจด้านการดูแลย่อมไม่สามารถวางแผนหรือดำเนินงานอย่างยั่งยืนได้
และท้ายที่สุด จะเกิดความบิดเบือนในระบบประเมินและค่าตอบแทนของผู้ดูแล

สิ่งที่เห็นจากการสนทนาระดับนานาชาติ
จากการแลกเปลี่ยนกับผู้เชี่ยวชาญในต่างประเทศ ผมตระหนักว่า หลายประเทศยังไม่มีเกณฑ์ที่ชัดเจนเทียบเท่าระบบของญี่ปุ่น
ในกรณีเช่นนี้ ผู้ให้บริการจำเป็นต้องสร้างเกณฑ์ประเมินของตนเอง และเชื่อมโยงบริการ ราคา และการฝึกอบรมเข้าด้วยกัน

ผมเชื่อว่าระบบการประเมินระดับการดูแลของญี่ปุ่นเป็นกลไกที่ยอดเยี่ยม
แม้ไม่จำเป็นต้องนำไปใช้เหมือนกันทุกประการ แต่แนวคิดเรื่อง
“การประเมินมนุษย์ และทำให้ระดับการสนับสนุนมองเห็นได้”
สามารถประยุกต์ใช้ได้ในทุกประเทศ

สิ่งที่กำหนดความเป็นผู้ใหญ่ของระบบการดูแล
ความก้าวหน้าของระบบการดูแล ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการมีหรือไม่มีระบบเท่านั้น
แต่ขึ้นอยู่กับว่า เราสามารถ เข้าใจมนุษย์ และถ่ายทอดวิธีการสนับสนุนออกมาเป็นภาษาและโครงสร้างได้หรือไม่

การประเมินระดับการดูแล คือสัญลักษณ์ของแนวคิดนี้

การมองย้อนกลับไปยังคุณค่าที่ซ่อนอยู่ในสิ่งที่เรามองว่า “เป็นเรื่องปกติ”
จะกลายเป็นกุญแจสำคัญในการคิดถึงอนาคตของการดูแล

ขอขอบคุณที่อ่านมาจนถึงตอนท้าย
ผมหวังว่าเราจะได้ร่วมกันคิดและพัฒนาการดูแลในอนาคตไปด้วยกัน

หากมีคำถามใด ๆ สามารถติดต่อเราได้ทาง
“แบบฟอร์มติดต่อ” บนเว็บไซต์นี้

หากต้องการ
・เวอร์ชันย่อสำหรับผู้อ่านชาวไทย
・เวอร์ชันสำหรับ LINE / Facebook / YouTube
・เอกสารอบรมเชิงเปรียบเทียบ ญี่ปุ่น–จีน–ไทย

ผมสามารถจัดทำต่อได้ทันทีครับ