【尊严照护Well-Kaigo】照护为何具有创造性｜Why Caregiving Must Be Creative｜介護がクリエイティブな理由

【尊严照护Well-Kaigo】照护为何具有创造性
照护为何具有创造性｜Why Caregiving Must Be Creative

■ 从隅田川清晨开始的“领悟”
早上好，我是利久。
今天也在“健康老化之声”晨间步行电台为您分享。
东京隅田川的天空阴沉，没有风，清晨安静而柔和。鸟儿在水面上来回穿梭，它们的身影让人心情舒缓。

今天的主题是 “照护为何具有创造性”。
照护与创造性这两个词看似距离遥远，却在本质上紧密相连。

■ 照护往往以“失去”为前提
人们通常认为照护是“弥补逐渐做不到的事”。
体力衰退、疾病进展、认知症带来的混乱、自立的困难……
这些不断的变化，使照护常常被贴上消极的标签。

但我一直这样思考：
正因为照护要陪伴“正在失去的东西”，
人类的创造力才在这个领域最为需要。

从平均寿命减去健康寿命，我们会看到许多人有 约10年的“需要支援的时间”。
这10年，是作为“被支撑的岁月”度过，
还是作为“创造新价值的岁月”迎来？
这正是照护未来的分岔点。

■ 若不具创造性，新的照护就无法诞生
我在企业任职时，曾属于负责新事业开发的“创意事业部”。
在那里需要创造新价值、洞察社会变化、开拓全新的市场。

那段经验让我深深体会到：
凡是发生变化的地方，都必然需要创造性。

高龄化本身就是一场巨大的社会变革。
因此，照护领域始终需要新的价值、新的制度、新的服务形式。

● 法律制度变化之时，照护的创造性也随之萌芽
过去，只要“集中10名以上高龄者并提供餐食”，
就必须依据《老人福利法》申报。
随着时代发展，新制度陆续出现，例如收费型养老院、特养、护理之家、地域综合照护等。

制度的每一次更新，
都是推动照护风格发生改变的“契机”。

● 将住宅与酒店的理念融入照护
有一段时间，住宅供应企业将酒店与度假村的经验应用于高龄者居住服务。
这同样是一种创造性的尝试。

从“居住”这一视角重新定义照护，
至今仍在世界各国持续发展。

■ 全球步入高龄化时代，更需要照护的创造性
日本长年处于全球高龄化率的最前端。
如今，中国、泰国、马来西亚等国家也在快速迈向高龄社会。

有些国家甚至比日本 更早10年 迎来老龄化。
可以说，它们正站在“日本25年前的入口”处。

这意味着——
整个亚洲都进入了“照护创意化”不可或缺的时代。

■ 人力短缺 × 科技导入 × 多文化共生
照护之所以需要创造性，也源自现场的巨大变化。

1. 人手不足
   接纳外国照护人员、提供教育培训、共同支撑照护的体系已势在必行。
   这不仅是补充劳动力，更是 创造全新的协作文化。
2. 科技的全面导入
   AI、感应器、机器人、记录系统……
   如何组合这些技术，让高龄者生活更安全、更尊严、更自由，
   这也是创造力的体现。
3. 社会本身应“预设为适合高龄者生活的结构”
   当AI与科技全面融入生活，
   “高龄者住宅”“老人院”等标签可能将不再必要。
   因为所有住宅都应该是“人人都能住得舒适”的结构。

真正的创造性，就在这里出现。

■ 老人院将从“设施”转向“共创中心”
我近年来提出“AI共创中心”的理念。
照护不再只是“被照顾的地方”，
而是 人与AI共同创造生活、共同设计未来的场域。

不是为了安置高龄者的地方，
而是高龄者能够主动塑造生活方式的基地；
能够与地域连结、持续拥有角色的舞台。

照护所要打造的正是这样的“舞台装置”。
需要的不是僵化的手册，
而是 创造性、想象力，以及对尊严的深切注视。

■ 照护是一份“回应变化的工作”
照护的本质，是回应不断变化的人。
高龄者的身体、情绪、记忆与生活状态，每天都不同。
天气、季节、环境、人际关系……
所有因素都影响着当天的照护方式。

因此照护者必须：
根据眼前的“今天”，创造新的关系方式。

这正是创造性最具体的体现。

■ 最后：你身边的“创造性的照护”，是什么？
照护绝不是“消极的最后阶段”。
它是不断适应变化、创造新价值的“希望领域”。
今天你的照护中，也一定存在着一份独特的创造。

愿你为自己的那份创造力，
感到自豪。

如有疑问，欢迎通过本网站的“联系方式”随时咨询。

【Dignity Well-Kaigo】Why Caregiving Must Be Creative
Why Caregiving Must Be Creative｜照护为何具有创造性

■ Insights from a Quiet Morning on the Sumida River
Good morning, this is Rikyu.
Today, I’m speaking to you again from the “Well-Aging Hour” morning walking radio.
The sky over Tokyo’s Sumida River was overcast. Without wind and wrapped in calmness, the morning felt gentle. Birds flew across the surface of the water, offering a moment that quietly softened the heart.

Today’s theme is “Why Caregiving Must Be Creative.”
At first glance, “caregiving” and “creativity” may seem unrelated, but in truth, they are deeply intertwined.

■ Caregiving Is Often Framed Around “Loss”
Caregiving is commonly viewed as “compensating for what can no longer be done.”
Decline of physical strength, progression of illness, confusion caused by dementia, increasing difficulty in self-reliance…
These ongoing changes easily lead to a negative perception.

However, I always believe this:
Because caregiving accompanies the experience of “losing,” it requires the highest level of human creativity.

If we subtract healthy life expectancy from total life expectancy, many people will spend about ten years in a period requiring some form of support.
The question is whether we treat those ten years as “time merely to be supported,” or as “time for creating new value.”
This is where the future of caregiving is truly tested.

■ Without Creativity, New Forms of Care Cannot Be Born
When I worked in the corporate world, I belonged to a “Creative Business Division” responsible for launching new businesses.
Our work was to create new value, interpret social change, and develop entirely new markets.

From that experience, I deeply realized:
Wherever change occurs, creativity is essential.

Population aging is one of the largest social transformations of our time.
Therefore, caregiving must continuously evolve—creating new value, new systems, and new services.

● When Laws and Systems Change, Care Must Also Evolve
There was once a time when “gathering more than ten older adults and providing meals” required a formal report under the Elderly Welfare Law.
As society changed, new systems emerged—fee-based homes, special nursing homes, care houses, and integrated community care.

Each legal shift became a trigger for new caregiving styles to emerge.

● Applying the Concepts of Housing and Hospitality to Care
There was also a period when housing companies incorporated hotel and resort principles into the design of living spaces for older adults.
This, too, was an expression of creativity.

The movement to redefine caregiving from the lens of “living” continues across the world today.

■ A Rapidly Aging World Needs Creative Care More Than Ever
Japan has long led the world in aging demographics.
But now, countries such as China, Thailand, and Malaysia are rapidly entering the realm of aging societies.

In some countries, aging comes ten years earlier than in Japan.
It is fair to say they stand today at the “threshold Japan entered twenty-five years ago.”

This means—
Asia as a whole is entering an era where creative caregiving is essential.

■ Workforce Shortage × Technology × Multicultural Reality
Why does caregiving demand creativity?
The reasons lie in the major changes happening on the ground.

1. Workforce Shortages
   Accepting and training foreign care workers, and building systems to support caregiving together, is now urgent.
   This is not simply filling labor gaps—it is creating a new culture of collaboration.
2. Technological Integration
   AI, sensors, robots, digital care records—
   How can these be combined to enrich the lives of older adults?
   This is a domain requiring imagination.
3. A Society Designed From the Start to Be Age-Friendly
   As AI and technology permeate daily life,
   terms like “senior housing” or “nursing home” may no longer be necessary.
   All housing could naturally become “comfortable for anyone to live in.”

Here lies the deeper meaning of creativity.

■ Nursing Homes Will Shift from “Facilities” to “Co-Creation Centers”
In recent years, I have been developing the concept of an “AI Co-Creation Center.”
Caregiving should not be “a place where people are taken care of,” but rather,
a place where humans and AI co-create life and design the future together.

Not a place of confinement—
but a hub where older adults shape their own lives,
stay connected to the community,
and continue to hold meaningful roles.

Caregiving exists to build this “stage.”
What is needed is not rigid manuals,
but creativity, imagination, and a deep regard for human dignity.

■ Caregiving Is a Practice of Responding to Change
The essence of caregiving is “responding to change.”
The body and mind of an older adult shift daily—
weather, season, mood, memory, environment, relationships—
all influence the care needed that day.

Thus, caregivers must:
Create a new way of relating, shaped by the ‘today’ of the person before them.

This is creativity in its purest form.

■ From Here Forward: What Is the “Creative Care” Around You?
Caregiving is not “the negative final chapter.”
It is a hopeful domain where new value is created through constant adaptation.
Within your caregiving today, there is surely a small act of creation.

And I hope you can take pride in that act.

If you have any questions, please feel free to contact us through the inquiry section of this website.

【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo】เหตุใดการดูแลผู้สูงอายุจึงต้องอาศัยความคิดสร้างสรรค์
Why Caregiving Must Be Creative｜照护为何具有创造性

■ ความ “ตระหนักรู้” ที่เกิดขึ้นจากเช้าวันหนึ่งริมแม่น้ำสึมิดะ
สวัสดีตอนเช้าครับ ผมริคิว
วันนี้ผมมาพบกับทุกท่านอีกครั้งผ่านรายการ “Well-Aging Hour” ระหว่างการเดินเช้า
ท้องฟ้าเหนือแม่น้ำสึมิดะในโตเกียววันนี้ปกคลุมด้วยเมฆ ไม่มีลม อากาศสงบและอ่อนโยนมาก
นกที่บินผ่านผิวน้ำช่วยเติมเต็มบรรยากาศแห่งความผ่อนคลายอย่างลึกซึ้ง

หัวข้อของวันนี้คือ “เหตุใดการดูแลผู้สูงอายุจึงต้องอาศัยความคิดสร้างสรรค์”
คำว่า “การดูแล” กับ “ความคิดสร้างสรรค์” อาจดูเหมือนห่างไกล แต่แท้จริงแล้วเชื่อมโยงกันอย่างมาก

■ การดูแลมักถูกเล่าในมุมของ “การสูญเสีย”
โดยทั่วไปผู้คนมักมองว่าการดูแลคือ “การทดแทนสิ่งที่ผู้สูงอายุทำไม่ได้”
ไม่ว่าจะเป็นร่างกายที่อ่อนแรงลง โรคที่ลุกลาม ความสับสนจากภาวะสมองเสื่อม
รวมถึงความยากลำบากในการใช้ชีวิตอย่างอิสระ
ความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้มักทำให้เรามองการดูแลในแง่ลบ

แต่ผมเชื่อมาเสมอว่า
เพราะการดูแลต้องอยู่เคียงข้าง “สิ่งที่กำลังสูญเสีย”
จึงเป็นงานที่ต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์มากที่สุด

หากนำอายุขัยเฉลี่ยมาหักด้วยช่วงอายุสุขภาพ
เราจะพบว่าหลายคนมี ช่วงเวลาเกือบ 10 ปี ที่ต้องพึ่งพาการสนับสนุน
สิบปีนี้…จะเป็นแค่ “ช่วงที่ต้องได้รับการดูแล” หรือ
จะเป็น “ช่วงที่สร้างคุณค่าใหม่ให้ชีวิต”
นี่คือคำถามสำคัญที่กำหนดอนาคตของการดูแลผู้สูงอายุ

■ หากขาดความคิดสร้างสรรค์ รูปแบบการดูแลใหม่ย่อมไม่เกิดขึ้น
ผมเคยทำงานในฝ่ายสร้างสรรค์ของบริษัทเอกชน
ซึ่งมีหน้าที่สร้างสินค้าหรือบริการใหม่ ๆ วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของสังคม และเปิดตลาดใหม่

ประสบการณ์นั้นทำให้ผมตระหนักชัดว่า
เมื่อใดที่เกิดการเปลี่ยนแปลง เมื่อนั้นต้องมีความคิดสร้างสรรค์

การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุคือหนึ่งในความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่สุดของยุค
ดังนั้นการดูแลผู้สูงอายุจึงจำเป็นต้องมีคุณค่า รูปแบบ และบริการใหม่ ๆ เกิดขึ้นเสมอ

● เมื่อกฎหมายและระบบเปลี่ยน การดูแลก็ต้องเปลี่ยนตาม
ในอดีต หากรวมผู้สูงอายุ 10 คนขึ้นไปและให้บริการอาหาร
จำเป็นต้องรายงานตามกฎหมายสวัสดิการผู้สูงอายุ
ต่อมาระบบต่าง ๆ พัฒนาไปเรื่อย ๆ เช่น บ้านพักคนชราแบบมีค่าใช้จ่าย
ศูนย์ดูแลพิเศษ บ้านพักดูแล และระบบการดูแลแบบบูรณาการในชุมชน

การเปลี่ยนแปลงทางกฎหมายทุกครั้ง
คือ “จุดเริ่มต้น” ของสไตล์การดูแลใหม่ ๆ

● นำแนวคิดของบ้านและโรงแรมมาปรับใช้ในการดูแล
มีช่วงหนึ่งที่บริษัทอสังหาริมทรัพย์นำประสบการณ์การทำรีสอร์ตและโรงแรม
มาปรับใช้กับการออกแบบที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุ
นี่ก็เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของความคิดสร้างสรรค์ที่แท้จริง

การเคลื่อนไหวที่มอง “การอยู่อาศัย” เป็นหัวใจของการดูแล
ยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในหลายประเทศทั่วโลก

■ โลกกำลังก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุ ความคิดสร้างสรรค์ยิ่งจำเป็นมากขึ้น
ญี่ปุ่นเป็นประเทศผู้นำด้านสังคมสูงวัยมาโดยตลอด
แต่ปัจจุบัน จีน ไทย และมาเลเซียก็เริ่มก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างรวดเร็ว

บางประเทศเริ่มแก่ตัวเร็วกว่าญี่ปุ่น ถึง 10 ปี
กล่าวได้ว่าหลายประเทศกำลังยืนอยู่ที่ “จุดเริ่มต้นของญี่ปุ่นเมื่อ 25 ปีก่อน”

นั่นหมายความว่า—
เอเชียกำลังเข้าสู่ยุคที่ต้องการ “การดูแลเชิงสร้างสรรค์” อย่างแท้จริง

■ แรงงานขาดแคลน × เทคโนโลยี × ความหลากหลายทางวัฒนธรรม
เหตุผลที่การดูแลต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์ มีหลายด้านที่เกิดขึ้นจริงในภาคปฏิบัติ

1. การขาดแคลนบุคลากร
   การรับบุคลากรต่างชาติ การฝึกอบรม และการทำงานร่วมกัน
   ไม่ใช่แค่การเติมเต็มแรงงาน
   แต่คือการ สร้างวัฒนธรรมใหม่ของการร่วมมือ
2. การนำเทคโนโลยีมาใช้
   AI เซนเซอร์ หุ่นยนต์ ระบบบันทึกข้อมูล
   การผสมผสานสิ่งเหล่านี้เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ
   ล้วนต้องอาศัยจินตนาการและการออกแบบ
3. สังคมที่ออกแบบ “เพื่อผู้สูงอายุโดยไม่ต้องระบุว่าเป็นของผู้สูงอายุ”
   เมื่อเทคโนโลยีและ AI กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน
   คำว่า “บ้านผู้สูงอายุ” หรือ “สถานดูแลคนชรา” อาจไม่จำเป็นอีกต่อไป
   เพราะที่อยู่อาศัยทุกแห่งควรถูกออกแบบให้ ทุกคนอยู่ได้อย่างสบาย

นั่นคือความสร้างสรรค์ในระดับที่ลึกที่สุด

■ บ้านพักคนชราจะไม่ใช่ “สถานที่” แต่คือ “ศูนย์ร่วมสร้างอนาคต”
ผมกำลังพัฒนาแนวคิด “ศูนย์ร่วมสร้างด้วย AI (AI Co-Creation Center)”
เพราะการดูแลไม่ควรเป็นเพียง “สถานที่ที่ถูกดูแล”
แต่ควรเป็น
พื้นที่ที่มนุษย์และ AI ร่วมกันสร้างสรรค์และออกแบบชีวิต

ไม่ใช่สถานที่สำหรับการพักพิง
แต่เป็นพื้นที่ที่ผู้สูงอายุสามารถกำหนดวิถีชีวิตของตนเอง
เชื่อมโยงกับชุมชน
และยังคงมีบทบาทในสังคมต่อไป

สิ่งที่การดูแลต้องทำคือการสร้าง “เวทีชีวิต” นี้ขึ้นมา
ไม่ใช่การทำตามคู่มือ
แต่ใช้ ความคิดสร้างสรรค์ จินตนาการ และสายตาที่เคารพศักดิ์ศรีมนุษย์

■ การดูแลคือ “งานที่ต้องตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลง”
แก่นแท้ของการดูแลคือการ “รับรู้และตอบสนอง” ต่อความเปลี่ยนแปลง
ร่างกายและจิตใจของผู้สูงอายุเปลี่ยนทุกวัน
ฤดูกาล อากาศ อารมณ์ ความทรงจำ สภาพแวดล้อม ความสัมพันธ์
ทุกอย่างล้วนส่งผลต่อการดูแลในแต่ละวัน

ดังนั้นผู้ดูแลจึงต้อง
สร้างสรรค์วิธีการดูแลใหม่ ๆ ตาม “วันนี้” ของผู้สูงอายุ

นี่คือความคิดสร้างสรรค์ที่แท้จริงที่สุด

■ วันนี้…ที่นี่: การดูแลแบบสร้างสรรค์รอบตัวคุณคืออะไร?
การดูแลไม่ใช่ “ช่วงสุดท้ายที่น่าเศร้า”
แต่เป็นพื้นที่แห่งความหวังที่เราสามารถสร้างคุณค่าใหม่ผ่านการปรับตัว
ในการดูแลของคุณวันนี้…ย่อมมีความสร้างสรรค์ซ่อนอยู่เสมอ

ขอให้คุณภาคภูมิใจกับความสร้างสรรค์นั้น

หากมีคำถามใด ๆ สามารถติดต่อผ่านแบบฟอร์ม “สอบถามข้อมูล” บนเว็บไซต์ได้ทุกเมื่อครับ

【尊厳Well-Kaigo】介護がクリエイティブな理由
照护为何具有创造性｜Why Caregiving Must Be Creative

■ 朝の隅田川から始まる“気づき”
おはようございます。リキです。
今日も「ウエルエイジング・アワー」朝のウォーキングラジオからお届けします。
東京・隅田川は曇り空。風はなく、静かでやわらかな朝でした。鳥たちが川面を飛び交い、その姿に心がほどけるような時間を過ごしました。

今日のテーマは 「介護がクリエイティブな理由」 です。
介護とクリエイティブ、この2つの言葉は一見遠いようで、実は深くつながっています。

■ 介護は“失われるもの”を前提に語られがち
一般に介護は「できなくなることを補うもの」と捉えられがちです。
体力の衰え、病気の進行、認知症による混乱、自立の難しさ…。
そうした変化の連続は、どうしてもネガティブな印象に繋がります。

しかし、私は常にこう考えています。
“失われるもの”に寄り添うからこそ、人間の創造性がもっとも必要になるのが介護である。

平均寿命から健康寿命を引くと、多くの人において「約10年」の“支えが必要な時間”が続きます。
この10年間を「ただ支える年月」にするのか、「新しい価値を創り出す年月」にするのか。
ここにこそ、介護の未来が問われているのだと思います。

■ クリエイティブでなければ、新しい介護は生まれない
私は企業に勤めていた頃、新規事業を立ち上げる“クリエイティブ事業部”にいました。
新しい価値を生み出し、社会の変化を読み、新しい市場を作る仕事です。

その経験から痛感していることがあります。
変化が起きるところには、必ずクリエイティブが必要になる。

高齢化はまさに“巨大な社会変化”です。
だから介護の分野では、常に新しい価値、仕組み、サービスが求められます。

● 法制度が変わるとき、介護はクリエイティブになる
かつては「高齢者を10人以上集めて食事提供をするだけで老人福祉法の届け出が必要」でした。
その後、制度はどんどん変わり、有料老人ホーム、特養、ケアハウス、地域包括ケアなど新たな仕組みが生まれました。

法律・制度の変化は、新しい介護のスタイルを生む“きっかけ”でもあります。

● 住宅やホテルの発想を介護に取り入れる
住宅供給会社がホテルやリゾートのノウハウを取り入れ、高齢者の住まいに応用した時期がありました。
これも立派なクリエイティブです。

“住まい”という視点で介護を再定義しようとする動きは、今も世界中で続いています。

■ 世界が高齢化する時代、介護の創造性はさらに必要になる
日本の高齢化率は世界のトップを走ってきました。
しかし今や、中国、タイ、マレーシアなど多くの国々が急速に“高齢社会の扉”を開こうとしています。

しかも、日本より 10年早いスピードで老いが訪れる国 もあります。
「日本の25年前の入口」に各国が立っていると言ってもいい状況です。

これはつまり——
アジア全体で“介護のクリエイティブ化”が必要とされている時代が始まった ということです。

■ 人手不足 × テクノロジー × 多文化化
介護がクリエイティブである理由は、現場の変化にもあります。

1. 人手不足
   外国人介護士を受け入れ、教育を行い、共に支える仕組みづくりが急務です。
   これは単なる労働力の補填ではなく、“新しい協働の文化”をつくる創造的な挑戦です。
2. テクノロジーの導入
   AI、センサー、ロボット、記録システム——
   これらをどう組み合わせ、高齢者の生活をより豊かにするか。
   これもまた想像力の領域です。
3. 高齢者が住みやすい社会を“前提”とする世界へ
   AIやテクノロジーが生活全体を支える時代になれば、
   「高齢者住宅」「老人ホーム」という特別な名称すらいらなくなるかもしれません。
   すべての住宅が“誰にとっても住みやすい”という前提になるからです。

そこにこそ、本当の意味でのクリエイティブがあります。

■ 老人ホームは“施設”ではなく“共創センター”へ
私は近年、「AI共創センター」という構想を描いています。
介護は「世話をする場所」ではなく、
人とAIが共に創造し、生活をデザインしていく場 へと変わると考えているからです。

収容するためのホームではなく、
高齢者が主体的に暮らしをつくる拠点。
地域とつながり、役割を持ち続ける拠点。

その舞台を整えるのが介護であり、
そこに必要なのはマニュアルではなく、
創造性と想像力、そして尊厳への深いまなざしです。

■ 介護は「変化に応答する仕事」
介護の本質は“変化に応答する力”です。
高齢者の体調も心も、毎日変わります。
季節、天気、気分、記憶、生活環境、人間関係。
すべてが影響しあって、その日の介護が決まります。

だから介護職は、
目の前の人の「今日」に合わせて、
新しい関わり方を創造し続けなければならない。

これはまさに、クリエイティブそのものです。

■ これから、ここから：あなたの周りの“クリエイティブな介護”は何ですか？
介護は決して「ネガティブな最後の時間」ではありません。
変化に応じ、新しい価値を創り続ける“希望の領域”です。
今日のあなたの介護の中にも、きっと一つの創造があります。

どうかその創造に、誇りを持ってください。

ご質問は本サイトの「お問い合わせ欄」からお気軽にお寄せください。