【尊厳Well-Kaigo】人類と化粧

―― 美しさは「生きる力」――

雨の隅田川から考える「化粧」と「人間」
おはようございます。利久です。
今朝の隅田川はしっとりと雨模様。傘を差しながらウォーキングラジオ「ウエルエイジング・アワー」をお届けしています。
今日のテーマは「【尊厳Well-Kaigo】人類と化粧」。

先日、長年「メイキャップセラピー」に取り組んできた専門家の方とお話しする機会がありました。彼女は「お化粧を通して高齢者の尊厳を支えたい」と強い信念を持っており、その姿勢に深く共感しました。

介護現場では、お化粧はレクリエーションの一環として行われることが多いですが、その本質を体系的に学ぶ機会はまだ多くありません。さらに、看取りの場面―いわゆる「エンゼルケア」でも、亡くなった方に丁寧にお化粧を施し、家族と共に「美しく生ききった姿」を見送ることがあります。
お化粧は、生の最初から最後まで、人の尊厳に寄り添う行為なのです。

人はなぜ化粧をするのか ―― 歴史と本能の視点から

「人はなぜ化粧をするのだろう？」
この問いを追いかけると、そこには長い人類の歴史が隠れています。

古代の時代、化粧は神聖な儀式と深く関わっていました。
特に男性たちが、目元を強調したり、顔や体に模様を描いたりしたのは、神々とのつながりを祈る「信仰の表現」だったといわれています。
つまり化粧は単なる装飾ではなく、「人と神を結ぶ行為」だったのです。

一方で、生物学的な視点から見れば、化粧は「生命の本能」ともいえます。
人はより魅力的に見せることで、異性の関心を引き、子孫を残してきました。
「美しくありたい」という欲求は、自己満足ではなく、生きる力そのものの表れ。
化粧は、種の繁栄を支える“進化の知恵”だったのです。

年齢を重ねる美しさ ―― 「肌年齢」よりも「心の年齢」
現代日本は世界でも類を見ない超高齢社会です。
化粧の意味も、若さを保つためのものから、「自分らしく生きる」ためのものへと変化しています。

化粧品メーカーが提唱する「肌年齢」という言葉。
確かに、食事・運動・ストレスなど生活習慣が肌に影響することは間違いありません。
しかし、60代・70代の肌を20代と比較して「良し悪し」を語るのは本質ではありません。

しわのある顔にも、その人の人生の物語が刻まれています。
笑いじわも、悲しみのしわも、その人が「どう生きてきたか」の証です。
つまり、「美しさ」とは年齢ではなく、“生き方の表情”なのです。
私たちが目指すべきは、「老いてなお、美しく生きる」こと。
それがまさに【Well-Aging】であり、【尊厳Well-Kaigo】の原点です。

お化粧がもたらす「尊厳と共感」
介護の現場で化粧を行うと、利用者の表情がふっと明るくなります。
鏡に映る自分を見て「まだ私、こんなに綺麗だったのね」と微笑む瞬間――そこにあるのは単なる外見の変化ではなく、「心の回復」です。

お化粧は、自己肯定感を高め、人との関わりを促す「社会的リハビリ」でもあります。
そして、介護をする側もまた、その笑顔に励まされる。
まさに、化粧は「心の共感を生む営み」なのです。

高齢者疑似体験から「共感体験」へ
私は1992年から「インスタントシニア®️ プログラム」という高齢者疑似体験を行ってきました。
視覚や聴覚を制限し、重りを身につけ、実際に街を歩くことで「高齢者の体の不自由さ」を体感するプログラムです。

しかし今、私たちは次の段階に進もうとしています。
それが「高齢者共感体験プログラム2.5」から「3.0」への進化です。

単に装具をつけるだけでなく、AIを活用して“心の変化”まで共感できるプログラムを構築しようとしています。
たとえば、認知症の方の見ている世界をAI映像で再現する、AIの声で心情を疑似体験する――
そうした「デジタル共感」は、物理的な制約を超えて、世界中の学習者と高齢者をつなぐ可能性を秘めています。

「美」と「共感」をつなぐプログラムへ
お化粧は、人間が神とつながり、他者と通じ、自分の心を見つめ直すための行為でした。
この“人類の叡智”を、現代の介護教育やAIプログラムに活かすことができれば、
もっと深い「尊厳ケア」を実現できるのではないか――そう感じています。

次の時代の【プレエイジング・トレーニング】では、
「化粧」や「美」をテーマにした新しいプログラムを取り入れていきたいと考えています。
それは「高齢者を理解する」だけではなく、「高齢者と共に感じ、共に生きる」ための教育です。

これから、ここから ―― 「顔」に宿る尊厳、そして未来へ
人はなぜ顔にこだわるのでしょうか。
それは、顔こそが“心の鏡”だからです。
笑顔は相手を安心させ、悲しみの表情は共感を呼びます。
化粧はその「顔」を通して、人と人を結びつける橋なのです。

お化粧を通して生まれる笑顔、そしてその笑顔を見て笑う人。
そこにこそ、介護の原点――“人と人が支え合う力”が宿っていると思います。

これからも、「美しく生きること」「尊厳を守ること」「共感を育むこと」。
その3つを軸に、AIと人間が共に創る新しい介護教育を広げていきます。

ご質問は本サイトの「お問い合わせ欄」からお気軽にお寄せください。

【尊严照护Well-Kaigo】人类与化妆
—— 美，是“生命的力量” ——

从雨中的隅田川思考「化妆」与「人类」
大家早上好，我是利久。
今晨的隅田川笼罩在细雨之中，我一边撑伞散步，一边录制「Well-Aging Hour」晨间步行广播。
今天的主题是：「【尊严Well-Kaigo】人类与化妆」。

前几天，我有幸与一位长期从事“化妆疗法（Makeup Therapy）”的专家交流。
她怀着坚定的信念——“希望通过化妆来守护老年人的尊严”。
她的想法深深触动了我。

在照护现场，化妆常被视为一种娱乐或活动，但从未被系统地纳入照护教育之中。
更进一步说，在临终照护（也称“天使护理”）中，为逝者精心化妆、整理衣着，与家人一同送别“美丽地活过一生”的姿态，也是一种极富尊严的仪式。
化妆，从生命的起点到终点，始终是陪伴尊严的行为。

人为何要化妆——从历史与本能的角度
“人为什么要化妆？”
追溯这个问题，会发现那是一段贯穿人类文明的悠久历史。

在古代，化妆与神圣的仪式密不可分。
尤其是男性，他们描绘眼部、在脸或身体上画图案，是一种“与神沟通”的信仰表达。
也就是说，化妆并非仅仅为了装饰，而是一种“连接人与神”的行为。

从生物学的角度看，化妆也是一种“生命本能”。
人类通过让自己更具吸引力来赢得异性的关注，从而延续后代。
“想要变美”的愿望，并不仅仅是自我满足，而是生命能量的体现。
化妆，正是支撑人类繁衍与延续的“进化智慧”。

随着年龄增长的美——比起“肌肤年龄”，更看重“心灵年龄”
当今的日本，是世界上少有的超高龄社会。
化妆的意义，也从“保持年轻”逐渐转向“活出自我”。

化妆品公司常常提出“肌肤年龄”的概念。
确实，饮食、运动、压力等生活习惯都会影响皮肤状态。
但将60岁、70岁的皮肤与20岁相比谈优劣，已失去了真正的意义。

布满皱纹的脸上，也刻着一个人一生的故事。
笑纹、泪痕，都是“生命的轨迹”。
因此，美不在年龄，而在于“生活的表情”。
我们所追求的，不是“青春不老”，而是“优雅地老去”。
这正是【Well-Aging】、也是【尊严Well-Kaigo】的核心理念。

化妆带来的“尊严与共感”
当在照护现场为老人化妆时，使用者的表情会瞬间明亮起来。
当他们看着镜中的自己，轻声说出：“原来我还这么漂亮啊”——
那一刻，不仅是外表的改变，更是“心的复苏”。

化妆是一种提升自我肯定感、促进社会互动的“心理康复”。
而为他们化妆的照护者，也会因那一抹笑容而受到鼓舞。
可以说，化妆是一种“唤醒共感的艺术”。

从“老年体验”到“共感体验”
自1992年以来，我一直开展一种名为“Instant Senior®️ Program（即刻高龄体验）”的教育活动。
通过限制视力、听力、佩戴重物，让参与者在街头行走，体验老年人身体的不便。

然而，现在我们正在迈向新的阶段。
那就是从“高龄者疑似体验2.5”到“共感体验3.0”的进化。

我们不仅要体验身体上的变化，更希望借助AI技术，体验“心理上的变化”。
例如，通过AI影像再现认知症患者所见的世界，或用AI语音模拟他们的内心感受。
这样的“数字共感”，能够超越物理距离，让世界各地的人都能理解并感受老年人的生活状态。

连接“美”与“共感”的教育
化妆，是人类与神沟通、与他人交流、与自我对话的行为。
如果能将这种“人类智慧”融入现代照护教育与AI共创系统，
也许我们能创造出更深层次的“尊严照护”。

在下一阶段的【Pre-Aging Training（预龄训练）】中，
我希望加入“美”与“化妆”这一主题。
这不仅是为了理解老年人，更是为了“与他们共同感受、共同生活”的教育。

面容中蕴藏的尊严——迈向未来
为什么人类如此重视“脸”？
因为脸，是“心的镜子”。
笑容让人安心，悲伤的表情唤起共情。
化妆，正是通过“脸”，连接人与人之间的桥梁。

在化妆中绽放的笑容，以及看到笑容而微笑的那一刻，
蕴藏着照护的本质——“人和人互相支撑的力量”。

今后，我将继续以“美丽地生活”“守护尊严”“培养共感”这三大理念为核心，
推动AI与人类共同创造的新型照护教育。

如有任何疑问，欢迎通过本网站的“联系我们”留言咨询。

【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo】มนุษยชาติกับการแต่งหน้า
—— ความงามคือ “พลังแห่งการมีชีวิต” ——

คิดถึง “การแต่งหน้า” และ “มนุษย์” จากริมแม่น้ำสุมิดะในวันฝนตก
สวัสดีตอนเช้าครับ ผมชื่อริคิว
เช้านี้ที่ริมแม่น้ำสุมิดะ ฝนตกพรำ ๆ ผมถือร่มเดินไปด้วย และบันทึกเสียงรายการ “Well-Aging Hour” ไปด้วย
หัวข้อในวันนี้คือ “【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo】มนุษยชาติกับการแต่งหน้า”

เมื่อไม่กี่วันก่อน ผมได้พูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญด้าน “เมคอัพเธอราพี (Makeup Therapy)”
เธอมีความเชื่อมั่นว่า “อยากใช้การแต่งหน้าเพื่อช่วยคงไว้ซึ่งศักดิ์ศรีของผู้สูงอายุ”
ความตั้งใจของเธอทำให้ผมรู้สึกประทับใจอย่างลึกซึ้ง

ในสถานดูแลผู้สูงอายุ การแต่งหน้ามักถูกมองว่าเป็นเพียงกิจกรรมบันเทิง
แต่แท้จริงแล้ว ยังไม่ค่อยมีการศึกษาในเชิงลึกอย่างเป็นระบบ
นอกจากนี้ ในช่วงสุดท้ายของชีวิต — ที่เรียกว่า “เอนเจลแคร์ (Angel Care)” — ก็จะมีการแต่งหน้าให้ผู้ล่วงลับอย่างอ่อนโยน
เพื่อให้ครอบครัวได้ร่วมส่งผู้จากไปด้วยภาพลักษณ์ที่งดงาม
การแต่งหน้า จึงเป็นการกระทำที่อยู่เคียงข้างศักดิ์ศรีของมนุษย์ตั้งแต่ต้นจนจบชีวิต

ทำไมมนุษย์ถึงแต่งหน้า — มุมมองจากประวัติศาสตร์และสัญชาตญาณ
“ทำไมมนุษย์ถึงแต่งหน้า?”
เมื่อค้นหาคำตอบนี้ จะพบว่าเป็นเรื่องที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานเท่ากับอารยธรรมมนุษย์

ในยุคโบราณ การแต่งหน้าเกี่ยวพันอย่างลึกซึ้งกับพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์
โดยเฉพาะผู้ชายที่เน้นดวงตา วาดลวดลายบนใบหน้าหรือร่างกาย
เพื่อแสดงความศรัทธาและเชื่อมโยงกับเทพเจ้า
ดังนั้น การแต่งหน้าไม่ใช่เพียงการประดับตกแต่งภายนอก
แต่เป็น “การเชื่อมโยงระหว่างมนุษย์กับสิ่งศักดิ์สิทธิ์”

ในทางชีววิทยา การแต่งหน้าก็เป็น “สัญชาตญาณของชีวิต” เช่นกัน
มนุษย์แต่งหน้าให้ดูดี เพื่อดึงดูดความสนใจจากเพศตรงข้ามและสืบทอดเผ่าพันธุ์
ความปรารถนาที่จะ “งดงาม” ไม่ใช่เพียงความพึงพอใจในตนเอง
แต่มันคือการแสดงออกของพลังชีวิต
การแต่งหน้า คือ “ปัญญาแห่งวิวัฒนาการ” ที่ทำให้มนุษย์ดำรงเผ่าพันธุ์มาจนถึงทุกวันนี้

ความงามแห่งวัย — “อายุผิว” สำคัญน้อยกว่า “อายุของหัวใจ”
ญี่ปุ่นในปัจจุบันเป็นหนึ่งในประเทศที่มีสังคมผู้สูงอายุสูงที่สุดในโลก
ความหมายของการแต่งหน้าก็เปลี่ยนไป จาก “เพื่อความเยาว์วัย” เป็น “เพื่อใช้ชีวิตอย่างเป็นตัวเอง”

คำว่า “อายุผิว” ที่บริษัทเครื่องสำอางนิยมใช้
แน่นอนว่าการกิน การออกกำลังกาย และความเครียด ล้วนมีผลต่อผิวพรรณ
แต่การเปรียบเทียบผิวของคนอายุ 60 หรือ 70 ปีกับวัย 20 ปี นั้น ไม่ใช่ประเด็นสำคัญ

บนใบหน้าที่มีรอยเหี่ยวย่น มีเรื่องราวของชีวิตสลักอยู่
รอยยิ้ม และ รอยน้ำตา คือเครื่องหมายของ “การใช้ชีวิต”
ดังนั้น ความงามไม่ใช่เรื่องของอายุ แต่คือ “สีหน้าที่สะท้อนวิถีชีวิต”
สิ่งที่เราควรแสวงหา ไม่ใช่ความหนุ่มสาวนิรันดร์ แต่คือ “การแก่ไปอย่างสง่างาม”
นั่นแหละคือหัวใจของ【Well-Aging】 และ【การดูแลที่มีศักดิ์ศรี Well-Kaigo】

การแต่งหน้าที่สร้าง “ศักดิ์ศรีและความเข้าใจร่วม”
เมื่อผู้ดูแลแต่งหน้าให้ผู้สูงอายุ สีหน้าของพวกเขาจะสว่างขึ้นทันที
เมื่อมองกระจกแล้วพูดว่า “ฉันยังดูดีอยู่เลยนะ” — นั่นคือช่วงเวลาที่ไม่เพียงเปลี่ยนรูปลักษณ์ แต่เยียวยาหัวใจ

การแต่งหน้าเป็นการฟื้นฟูจิตใจ เสริมสร้างความมั่นใจในตนเอง และกระตุ้นการมีส่วนร่วมทางสังคม
ขณะเดียวกัน ผู้ดูแลเองก็ได้รับพลังจากรอยยิ้มเหล่านั้น
จึงกล่าวได้ว่า การแต่งหน้าเป็น “ศิลปะแห่งการสร้างความเข้าใจร่วมกันของหัวใจ”

จาก “การจำลองวัยชรา” สู่ “ประสบการณ์แห่งความเข้าใจร่วม”
ตั้งแต่ปี 1992 ผมได้จัดโปรแกรมชื่อ “Instant Senior ®️Program”
ให้ผู้เข้าร่วมสวมอุปกรณ์จำกัดการมองเห็น การได้ยิน และถ่วงน้ำหนัก
เพื่อสัมผัสความไม่สะดวกของร่างกายผู้สูงอายุขณะเดินในเมือง

แต่ตอนนี้ เรากำลังยกระดับสู่ขั้นต่อไป
จาก “ประสบการณ์จำลองวัยชรา 2.5” สู่ “ประสบการณ์แห่งความเข้าใจร่วม 3.0”　

เราไม่เพียงจำลองสภาพร่างกาย แต่จะใช้ AI เพื่อเข้าใจ “การเปลี่ยนแปลงของจิตใจ”
เช่น สร้างภาพโลกในสายตาผู้ป่วยสมองเสื่อมผ่านภาพจำลอง หรือใช้เสียง AI ถ่ายทอดความรู้สึกภายใน
“ความเข้าใจแบบดิจิทัล” นี้ สามารถเชื่อมโยงผู้เรียนและผู้สูงอายุทั่วโลก โดยไม่จำกัดระยะทาง

โปรแกรมที่เชื่อมโยง “ความงาม” และ “ความเข้าใจร่วม”
การแต่งหน้า คือการที่มนุษย์เชื่อมโยงกับเทพเจ้า สื่อสารกับผู้อื่น และหันกลับมารับรู้หัวใจของตนเอง
หากเรานำ “ภูมิปัญญาแห่งมนุษยชาติ” นี้ มาประยุกต์ใช้กับการศึกษาด้านการดูแลและเทคโนโลยี AI
เราจะสามารถสร้าง “การดูแลที่มีศักดิ์ศรี” ที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น

ในยุคต่อไปของ【Pre-Aging Training】
ผมตั้งใจจะบรรจุหัวข้อ “ความงาม” และ “การแต่งหน้า” ไว้ในโปรแกรมใหม่
ไม่ใช่เพียงเพื่อ “เข้าใจผู้สูงอายุ” แต่เพื่อ “รู้สึกและใช้ชีวิตร่วมกับพวกเขา”

ศักดิ์ศรีที่สะท้อนบนใบหน้า — ก้าวสู่อนาคต
ทำไมมนุษย์ถึงให้ความสำคัญกับ “ใบหน้า” มากนัก?
เพราะใบหน้า คือ “กระจกของหัวใจ”
รอยยิ้มสร้างความอบอุ่น สีหน้าเศร้าปลุกความเห็นใจ
และการแต่งหน้า คือสะพานที่เชื่อมใจคนเข้าหากัน

รอยยิ้มที่เกิดจากการแต่งหน้า และรอยยิ้มที่เกิดจากการมองเห็นรอยยิ้มนั้น
คือหัวใจของการดูแล — “พลังแห่งการพึ่งพาและเข้าใจกันของมนุษย์”

ต่อจากนี้ไป ผมจะยังคงเดินหน้าด้วยสามหลักสำคัญ
“การใช้ชีวิตอย่างงดงาม” “การปกป้องศักดิ์ศรี” และ “การสร้างความเข้าใจร่วม”
เพื่อผลักดันการศึกษาด้านการดูแลยุคใหม่ ที่มนุษย์และ AI สร้างร่วมกัน

หากมีคำถามหรือข้อสงสัย สามารถติดต่อเราได้ผ่าน “แบบฟอร์มติดต่อ” บนเว็บไซต์ของเรา

【Dignified Care Well-Kaigo】Humanity and Makeup
— Beauty is the Power to Live —

Reflecting on “Makeup” and “Humanity” Along the Rainy Sumida River
Good morning, this is Rikyu.
This morning, the Sumida River is wrapped in gentle rain. As I walk with my umbrella, I’m recording this episode of Well-Aging Hour.
Today’s theme is “【Dignified Care Well-Kaigo】Humanity and Makeup.”

Recently, I had the opportunity to speak with a specialist in Makeup Therapy, a field that combines psychology and beauty.
She expressed a heartfelt wish — “to support the dignity of older adults through makeup.”
Her conviction deeply moved me.

In the caregiving field, makeup is often treated as a form of recreation.
However, few have explored its deeper meaning or therapeutic potential.
Moreover, in end-of-life care — often referred to as Angel Care — caregivers gently apply makeup to the deceased, helping families say farewell to their loved ones in a beautiful, peaceful state.
From the beginning to the end of life, makeup is an act that preserves and honors human dignity.

Why Do Humans Wear Makeup? — A Journey Through History and Instinct
“Why do humans wear makeup?”
When we trace this question back, we find a story as long as human civilization itself.

In ancient times, makeup was closely tied to sacred rituals.
Men painted their eyes, faces, and bodies as a way of communicating with the gods.
Makeup, therefore, was not merely decoration — it was a bridge between humans and the divine.

From a biological perspective, makeup is also a life instinct.
By making oneself more attractive, one draws the attention of potential partners and ensures the continuation of the species.
The desire to be beautiful is not vanity — it is the very expression of life energy.
Makeup is, in essence, an evolutionary wisdom that has supported humanity’s survival.

The Beauty of Aging — Beyond “Skin Age” to “Heart Age”
Japan today is one of the world’s most super-aged societies.
The meaning of makeup has evolved — from something used to preserve youth to something that helps us live authentically.

Cosmetic brands often promote the idea of “skin age.”
Indeed, diet, exercise, and stress all affect the skin.
But comparing the skin of someone in their 60s or 70s to that of a 20-year-old misses the point entirely.

The lines and wrinkles on a face tell a story — the story of a life lived.
Smile lines and tear lines alike are evidence of one’s journey.
True beauty, then, is not about age — it is the expression of one’s way of living.
To “grow old gracefully” is the essence of Well-Aging, and also the foundation of Dignified Care Well-Kaigo.

The “Dignity and Empathy” that Makeup Brings
When caregivers apply makeup to older adults, their expressions often brighten immediately.
Seeing themselves in the mirror, some smile and say, “I didn’t realize I was still this beautiful.”
That moment reflects more than a change in appearance — it’s the healing of the heart.

Makeup enhances self-esteem and encourages social participation — it is, in a sense, a form of psychological rehabilitation.
At the same time, caregivers themselves are uplifted by those smiles.
Makeup, therefore, is an act of empathy — a bridge between hearts.

From “Aging Simulation” to “Empathy Experience”
Since 1992, I have been offering a program called the Instant Senior ®️Program,
which allows participants to experience the physical limitations of aging by wearing vision and hearing restrictors, weighted gear, and walking through the city.

Now, we are entering the next stage:
from Aging Simulation 2.5 to Empathy Experience 3.0.

We aim not only to simulate the body but also to understand the inner changes of the mind through AI technology.
For example, by recreating how people with dementia perceive the world through AI-generated imagery or simulating their emotions through AI voices.
This kind of digital empathy transcends distance, connecting learners and older adults around the world.

A Program that Connects “Beauty” and “Empathy”
Makeup is an act through which humans connect with the divine, communicate with others, and reflect upon themselves.
If we can integrate this ancient human wisdom into modern caregiving education and AI learning systems,
we may be able to realize a deeper form of dignified care.

In the next phase of Pre-Aging Training,
I plan to introduce new programs centered on beauty and makeup.
The goal is not only to “understand older adults” but to feel with them and live alongside them.

Dignity Reflected in the Face — Toward the Future
Why are humans so particular about the face?
Because the face is the mirror of the heart.
A smile brings peace; a sad expression invites empathy.
Makeup is the bridge that connects people — heart to heart.

The smile born from makeup, and the smile it evokes in others —
these moments embody the essence of caregiving: the power of mutual support among people.

Going forward, I will continue to promote caregiving education founded on three pillars:
Living beautifully, protecting dignity, and nurturing empathy.
Through collaboration between humans and AI, we can build a new generation of compassionate, dignity-centered care.

If you have any questions, please feel free to contact us through the inquiry form on our website.